Tocht naar Grave - Prinses Irene Brigade

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Tocht naar Grave

In Nederland
  

 
 
Operaties in de 2e helft van september 1944

 
'Om 18.10 vertrokken we uit Helchteren, en pas om 21.55 uur overschreden we het Maas-Scheldekanaal. Vanwege de enorme drukte over deze ene weg, stonden we  iedere 100 m. stil. De laatste plaats in België was La Colonie. Al dichter en dichter kwamen we bij de Nederlandse grens. Horloge en borrel in de hand.....'

'Het was een raar gevoel om Nederland  naar al die jaren weer binnen te rijden: een schorre keel, even niet spreken om mijn stem weer terug te  vinden.'
 


De  colonne nadert Eindhoven

De Brigade was ingedeeld bij de eerste troepen die Nederland binnentrokken, direct volgend achter de tankbrigades. Om middernacht van 20 op 21 september passeerde de Irene Brigade de Nederlands-Belgische grens bij Borkel en Schaft. Diverse Irenemannen stapten uit hun voertuigen en voelden even de grond. Ondanks het slechte weer van die morgen en het vroege tijdstip stonden langs de weg overal Brabanders die de bevrijders toejuichten.

 
Bij het overschrijden van de Nederlandse grens werden de salarissen van de manschappen teruggebracht tot 10% van wat ze tot dan toe gewend waren. Toen dat bericht bekend werd brak er bijna muiterij uit, maar  van de betaalmeester kwam er voor de meeste de geruststellende mededeling  dat dit alleen voor officieren gold.
 
Om 6.30 uur was de aankomst in het slaperige Eindhoven. De stemming was een beetje bedrukt. Deze stad was op sommige plaatsen hevig gehavend door bombardementen van de vorige dag op de Philips-fabrieken. Via Son (9.00 uur) naar St. Oedenrode. Een weg  grotendeels tussen bomen en met op vele plaatsen rode linten die tussen de bomen  waren gespannen. Hieraan hingen bordjes met: 'Verges not cleared.' Her en der  lagen lijken van Engelse soldaten. Sommige hadden nog hun platte helmen op hun  gezwollen gezichten. Er was zó'n haast met de corridor, dat ze nog niet waren  opgeruimd.

'Links en rechts van die weg moesten  Duitse troepen zitten en we reden gewoon verder over die verdomde, kale weg. Er  was geen kip te zien en je hoorde alleen het geluid van je eigen voertuigen.  Overal kapot geschoten boerderijen.'

' In Veghel werden grote verpakte cakes   naar ons gegooid en iedereen vroeg aan ons: "Waar is prins Bernhard?"

'In Veghel kwam ik langs mijn woonhuis en  werd met bloemen verwelkomd. Van mijn commandant mocht ik afstappen, op het  Heilig Hartplein stonden vele vrienden en bekenden van mij. Ik werd in de lucht  gegooid en welkom geheten.'

'Vroeg in de middag passeerden we de brug  bij Grave, die nog helemaal in tact was. Kort daarop hield de colonne ineens  stil en bivakkeerden we in een weilandje.'


Doortocht  in Veghel (foto: archief Veghel)


21 september 1944. Matthijs van Gorp als commandant staand in zijn verkenningswagen. Op zijn borst hangt een verrekijker. De foto is genomen bij Reek, op weg naar Grave. Kort daarvoor is hij de Willibrordushoek in Veghel gepasseerd. (Bron: Adriaan en Co van Gorp)


Doorkomst Irene Brigade in Veghel op 21 september 1944  hoek Sluisstraat – Heilig Hartplein (Bron: Cor Vervoort)

Via  Veghel en Uden, waar de kerkklokken  luidden, bereikte men Grave om 14.00 uur. Even later marcheerde men naar het verzamelrayon in Lunen, een paar  km ten noorden van Grave, waar de Brigade de volgende dag het bevel kreeg om de beveiliging van de strategisch belangrijke Maasbrug bij Grave over te nemen. Netten die gespannen werden in de Maas moesten verhinderen dat Duitse kikvorsmannen de brug met  springladingen zouden ondermijnen. 's Nachts werd de bewakingstaak verlicht door  een zwaailicht, dat de brug en het water om de paar seconden goed zichtbaar  maakte. Er waren  patrouilles aan weerszijden van de rivier en er werden een paar man  gestationeerd boven- en onderaan de brug, de zogenaamde cat-walk.



21 september 1944:  Brencarrier van de Recce over Rijksweg  Reek-Grave (foto: L. van den Bergh)


Aquarel van G. de Jongh van 21 september  1944 (zie gelijkenis met foto's  hieronder!)   
  (c)  Regimentsverzameling Brigade en  Garde Prinses Irene

' De opstelling met die zoeklichten was op  zichzelf ook al een mooi doelwit. Op een morgen was een mitrailleurspost bij de  rivieroever plotseling verdwenen. Geluidloos overvallen en meegenomen door de  Duitsers.'

'Tot Balgoy aten we alleen kaakjes en  warme hap uit blik. Nu kregen we echte aardappels en als groente appelmoes die  we ruilden voor onze blikken. En we konden eindelijk baden.'

Gevechtsgroep I kwam bij deze brug en de gevechtsgroepen II en III ten zuiden en zuidwesten van Grave, waar zij  o.a bivakkeerden in het St. Elisabeths Rusthuis.  De artillerie kwam in stelling in een boomgaard bij Balgoy. De brigadestaf vestigde zich in een boerderij in Overasselt, op een kwartiertje  rijden van het zojuist bevrijde Nijmegen. Diezelfde dag nog reed Beelaerts van  Blokland met een jeep naar deze stad en overhandigde de Burgemeester van Nijmegen enkele blikken met cacaopoeder en koffie voor enkele van zijn  noodhospitaals tot leniging van de  nood der patiënten.
 
Bewaking bij de brug van Grave

 
De volgende dagen werden ten zuiden van de stad richting Oeffelt vnl. gevuld met patrouilleren met carriers en scoutcars. Duitsers staken daar regelmatig de Maas over op zoek naar fietsen.

 
Op 24 september bouwde de Britse genietroepen een tweede (ponton-)brug over de Maas bij Grave, zodat de Irene Brigade vanaf 26 september ook deze brug moest bewaken. De Duitsers deden nog een tegenaanval, waarbij zij bij Uden en  Veghel een doorbraak van de corridor Neerpelt-Arnhem wisten te forceren, zodat de Brigade geen  contact meer had met het zuiden. Een chauffeur van de Brigade zag kans onder te  duiken in een boerderij waar, naar later bleek, ook Duitsers zaten. Een dag later wist  een brigade van de garde pantserdivisie echter de verbinding weer te herstellen.  Daar werden ook voertuigen van de Brigade ingezet, waarvan er enkele verloren  gingen. De ondergedoken chauffeur kwam tevoorschijn en nam vier Duitsers als  krijgsgevangenen mee terug. Om 14.00 uur werd in de  Brugstraat 6 te Grave de eerste Gereformeerde kerkdienst in bevrijd  Zuid-Nederland gehouden. Ds. Zielhuis was de voorganger.
 
Zoeken
Copyright 2018. All rights reserved.
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu