Dijkstra, G.
Erelijst gesneuvelden > Namenlijst slachtoffers Veldtocht
Achternaam: DijkstraVoornaam: Gerardus
Voorletters: G.
Rang: Korporaal
Mil. Onderdeel: Kon.Ned.Brig.Prinses Irene
Geboorteplaats: Leeuwarderadeel
Geboortedatum: 03-03-1917
Overlijdensplaats: Tilburg
Overlijdensdatum: 25-10-1944
Begraafplaats: Gem. Begraafplaats te Middelburg
Gemeente: Middelburg
Provincie: Zeeland
Land: Nederland
Vak: Erehof
Rij:
Nummer: 6
Begraafplaatsnr.: 242
Jeugd en familie
Gerardus Dijkstra werd op 3 maart 1917 geboren in de Friese gemeente Leeuwarderadeel. Zijn ouders waren Jan Dijkstra en Janke van der Beek, afkomstig uit Stiens. Het gezin kreeg drie kinderen: Dirk (1913-1918), Gerard (1917-1944) en Dirkje (*1920).
Vader Jan werkte bij de politie. In 1916 werd hij overgeplaatst naar Middelburg, waarna het gezin zich daar vestigde. “Ze bakken overal brood,” had zijn moeder tegen de kinderen gezegd. Het gezin kwam hier te wonen in de Schuitvlotstraat en Hendrikstraat.
De ouders en hun kinderen woonden onder meer in de Schuitvlotstraat en de Hendrikstraat.
Gerard groeide op in Zeeland en koos voor een militaire loopbaan. Hij zou uiteindelijk bij de Koninklijke Marechaussee terechtkomen. Zijn jongere zus Dirkje bleef haar broer haar hele leven herinneren. De familieverhalen die zij later met haar kleinzoon deelde, vormen een belangrijke bron voor de geschiedenis van Gerard.
Bij de Koninklijke Marechaussee

Gerard begon zijn militaire loopbaan als soldaat in Bergen op Zoom. Vervolgens werd hij naar Apeldoorn gestuurd, waar hij werd opgeleid tot marechaussee.
Na zijn opleiding werd hij geplaatst bij de brigade van de Koninklijke Marechaussee in Sas van Gent, in Zeeuws-Vlaanderen. Daar verbleef hij intern. Hij beschikte er over een eigen dienstpaard, passend bij de van oorsprong bereden taak van de Marechaussee.

Gerard Dijkstra (tweede van rechts) bij de Koninklijke Marechaussee in Sas van Gent.
De vlucht naar Engeland
Toen Duitsland op 10 mei 1940 Nederland binnenviel, veranderde Gerards leven ingrijpend. Hij behoorde tot de groep Nederlandse marechaussees die naar Engeland uitweek. Volgens de familiegeschiedenis vertrok hij samen met ongeveer 175 andere marechaussees.
Zijn zus Dirkje herinnerde zich later hoe haar moeder reageerde op zijn vertrek. Zij was ervan overtuigd dat zij haar zoon mogelijk nooit meer zou terugzien en had in gedachten al afscheid van hem genomen.
Ook Gerard liet in Nederland een verloofde achter. Het contact met zijn familie was in de eerste oorlogsjaren bijzonder moeilijk. Via het Rode Kruis konden berichten worden uitgewisseld, maar die moesten zeer kort blijven. Ongeveer eens per drie maanden was er gelegenheid om een telegram te sturen, met een maximum van 24 woorden.
Voor Gerard was de scheiding van zijn familie zwaar. In Engeland had hij aanvankelijk veel heimwee. Hij moest zich aanpassen aan een nieuw land, terwijl zijn familie en zijn verloofde achterbleven in bezet Nederland.
Een nieuw leven in Engeland

Tijdens zijn verblijf in Engeland leerde Gerard Dory kennen. Op een gegeven moment ontvingen zijn ouders via het Rode Kruis een telegram waarin hij aankondigde dat hij met een Engelse vrouw zou trouwen. Dat nieuws viel niet goed bij zijn ouders, omdat Gerard in Nederland al verloofd was geweest.
Gerard trouwde uiteindelijk met Dory in Wolverhampton. Samen kregen zij een zoon, die eveneens Jan Dijkstra werd genoemd.

Gerard Dijkstra en zijn vrouw Dory op hun huwelijksdag in Engeland.

Over Gerards dagelijkse leven in Engeland is niet veel bekend. Wel blijkt uit de familieherinneringen dat hij probeerde een nieuw bestaan op te bouwen, ondanks de afstand tot zijn familie in Nederland.
Intussen werd de Prinses Irene Brigade gevormd tot een Nederlandse militaire eenheid die aan de geallieerde bevrijding van West-Europa zou deelnemen. Gerard maakte deel uit van deze brigade en zou uiteindelijk met zijn kameraden naar het Europese vasteland vertrekken.
Met de Prinses Irene Brigade naar Nederland
In augustus 1944 stak de Prinses Irene Brigade over naar Normandië. De Nederlandse militairen namen vervolgens deel aan de geallieerde opmars door Frankrijk en België en trokken in september Nederland binnen.
Voor Gerard kwam de bevrijding van zijn vaderland steeds dichterbij. Ook de mogelijkheid om zijn familie in Middelburg terug te zien, leek binnen bereik te komen.
Maar de gevechten waren nog niet voorbij. In oktober 1944 werd de brigade ingezet bij de opmars naar Tilburg. Daar stuitten de Nederlandse militairen op stevige Duitse tegenstand.

De gevechten bij Broekhoven
Op 25 oktober 1944 rukten geallieerde troepen op richting Tilburg. Tegelijkertijd probeerde de tweede gevechtsgroep van de Prinses Irene Brigade, onder leiding van kapitein der mariniers H. Arends, vanuit het zuiden door te breken in de richting van Broekhoven.
De Duitsers hadden bij het gehucht Broekhoven, aan het riviertje de Oude Leij, een vooruitgeschoven verdedigingslinie ingericht. Zij beschikten over krachtige antitankwapens, waaronder het gevreesde Duitse 88mm-kanon.
Het terrein ten zuiden van de Leij was drassig en grotendeels open. Daardoor waren de oprukkende tanks kwetsbaar voor het Duitse vuur. Ondanks zware beschietingen konden de geallieerden niet gemakkelijk verder oprukken.
Het Duitse steunpunt bevond zich onder meer in en rond het grote fabriekscomplex van Verschuuren-Piron. Dit complex ondervond relatief weinig hinder van het Britse artillerievuur en bood de verdedigers een sterke positie.
De Nederlandse militairen probeerden de Duitse weerstand te doorbreken, maar de opmars kwam tot stilstand. De gevechtsgroep werd zwaar onder vuur genomen.
De fatale beschieting
Tijdens de gevechten werden de verkenningswagens, de zogenoemde scoutcars, teruggehaald naar het hoofdkwartier van het verkenningseskadron. Daar werden de voertuigen door de Duitse artillerie onder vuur genomen.
De Duitse artilleristen hadden de positie kennelijk kunnen lokaliseren. Vervolgens werd het hoofdkwartier getroffen door een zwaar spervuur.
Bij deze beschieting sneuvelde Gerard Dijkstra. Ook vielen er veel gewonden.
Andere Nederlandse militairen bleven onder zwaar vuur in het terrein achter. De infanteristen konden op een gegeven moment niet verder en groeven zich in. Nadat krachtig artillerie- en mortiervuur op de Duitse stellingen was afgegeven, werd een vooruitgeschoven Duitse post uitgeschakeld. Daarbij vielen opnieuw Nederlandse slachtoffers.
Gerard was op 25 oktober 1944 slechts 27 jaar oud. Hij had de bevrijding van grote delen van Nederland meegemaakt, maar zou zijn familie in Middelburg niet meer terugzien.
Begrafenis en herbegrafenis
Na zijn dood werd Gerard in de omgeving van Broekhoven, nabij een boerderij, begraven. Na de bevrijding werd zijn stoffelijk overschot opgegraven en overgebracht naar Middelburg.
Daar vond de identificatie plaats, waarbij zijn vader Jan Dijkstra zijn zoon herkende. Voor de familie moet dit een bijzonder aangrijpend moment zijn geweest: na jaren van onzekerheid was er eindelijk zekerheid over Gerards lot.
Zijn zus Dirkje kon helaas niet bij de herbegrafenis aanwezig zijn. Zij was hoogzwanger van haar tweede dochter.
Gerard kreeg zijn laatste rustplaats op de gemeentelijke begraafplaats in Middelburg, waar hij wordt herdacht op het Erehof, nummer 6.

Het oorspronkelijke graf van Gerard Dijkstra, kort na de oorlog.

Herdenking van Gerard Dijkstra in Middelburg. Zijn naam staat vermeld op de plaquette op de gemeentelijke begraafplaats, als blijvende herinnering aan zijn offer tijdens de bevrijding van Nederland.
Een herinnering die bleef
Gerards overlijden betekende een groot verlies voor zijn familie. Zijn zus Dirkje bleef haar broer haar hele leven missen. Ook tientallen jaren na de oorlog dacht zij nog vaak aan hem.
In oktober 2010, toen zij negentig jaar werd, vertelde Dirkje aan haar kleinzoon Bennie Goedman dat zij zich nog regelmatig afvroeg hoe het zou zijn als ze Gerard nog één keer kon zien. Wanneer zij samen over hem spraken, raakte zij nog steeds ontroerd.
Die herinneringen werden door Bennie zorgvuldig bewaard. Hij vertelde over zijn grootmoeder en over de bijzondere plaats die Gerard binnen de familie bleef innemen.
Bennie vertelde:
“Ik ben nu 26 jaar en wachtmeester bij de Koninklijke Marechaussee te Eindhoven. Toeval? Ik ben wel geïnspireerd denk ik door de verhalen van mijn oma. Ik heb een foto van Gerard te paard in een lijst in de woonkamer staan. Ook heb ik Gerards medailles, brieven en telegrammen van mijn oma gekregen. Op deze manier blijft hij in mijn gedachten, ook al heb ik hem niet gekend.”
De verbondenheid met zijn familiegeschiedenis speelde ook een rol bij Bennies eigen toekomst. Hij wilde zijn zoon later over Gerard en de Prinses Irene Brigade vertellen, zodat de herinnering aan deze militair niet verloren zou gaan.
Bennie verwoordde het als volgt:
“Ik ben blij dat hij op deze website nog geëerd wordt. De mogelijkheid om zowel Gerard als alle soldaten en gesneuvelden van de oorlog op deze manier te kunnen herdenken is waardevol. Ik word binnenkort vader van een zoon en zal hem vertellen over Gerard en de Prinses Irene Brigade en het feit dat wij dankzij hen in vrijheid kunnen leven. Gerard, om nooit te vergeten!”
Ter nagedachtenis
Gerardus Dijkstra was een van de Nederlandse militairen die na de Duitse inval van 1940 naar Engeland uitweken en uiteindelijk met de Prinses Irene Brigade terugkeerden naar het Europese vasteland.
Hij overleefde de eerste oorlogsjaren in Engeland, trouwde er en werd vader. In het najaar van 1944 nam hij deel aan de bevrijding van Nederland. Op 25 oktober sneuvelde hij tijdens de gevechten bij Broekhoven, aan de rand van Tilburg.
Hij was 27 jaar oud.
Zijn verhaal is niet alleen dat van een militair die tijdens de bevrijding omkwam, maar ook dat van een zoon die zijn ouders en zus achterliet, een echtgenoot en vader die niet meer naar huis terugkeerde en een broer die door zijn familie nooit werd vergeten.
Dankzij de bewaarde foto's, brieven, telegrammen en herinneringen blijft Gerard Dijkstra deel uitmaken van de familiegeschiedenis en van de geschiedenis van de Prinses Irene Brigade.