J.H. Worms
Erelijst gesneuvelden > Namenlijst slachtoffers VK
Achternaam: WormsVoornamen: Johannes Hubertus
Voorletters: J.H.
Rang: Sold.
Mil. onderdeel: Ned.Tr.Engeland
Geboorteplaats: Urmond
Geboortedatum: 21-06-1915
Overlijdensplaats: Birmingham, Warwickshire
Overlijdensdatum: 15-11-1944
Begraafplaats: Borough Cemetery te Wolverhampton
Gemeente: Wolverhampton
Provincie: Staffordshire
Land: Verenigd Koninkrijk
Vak: WP
Nummer: 44
Bron foto grafsteen: OGS
Jeugd en familie
Jan was een zoon van Johannes Martinus Worms (1883–1946) en Cornelia Wenmakers (1882–1960). Zijn ouders trouwden in 1911 en woonden in Berg aan de Maas.
Volgens de beschikbare familiegegevens kregen zij vijf kinderen. In de huidige opsomming worden echter zes namen vermeld:
- Maria Louisa (1912–1998), getrouwd met Johannes Hubertus Meulenberg (1904–1990).
- Johannes Hendrikus, bijgenaamd Harrie (1913–1990), getrouwd met Anna Cremers (1919–2010).
- Johannes Hubertus, bijgenaamd Jan (1915–1944).
- Maria Elisabeth (1917–2012), in 1942 getrouwd met Zef van Mulken.
- Eugene Johannes (1919–1992).
- Maria Mechtildis (1919–1920).
De vermelding van zes kinderen verdient nog nader genealogisch onderzoek. Maria Mechtildis overleed al op jonge leeftijd.
Jan was verloofd met Catharina Trinke Strijkers.

Een van de zijden van het oorlogsmonument in Berg aan de Maas met daarop de naam van Jan Worms
De overtocht naar Engeland
In 1940 kwam soldaat Jan Worms met een militair transport in Engeland aan. Hij was vanuit Duinkerken vertrokken. Tijdens de overtocht werd het schip waarop hij zich bevond door Duitse vliegtuigen gebombardeerd en zonk het.
Een vriend van Jan keerde met een sloep terug en overleefde de ramp. Jan wist zelf op een ander schip over te stappen en bereikte uiteindelijk Engeland.
Daar sloot hij zich aan bij de Nederlandse militairen die in Engeland de basis vormden voor de latere Koninklijke Nederlandse Brigade Prinses Irene.

Diensttijd in Wales
Jan Worms verbleef met de Nederlandse militairen in Wales. De eenheid oefende daar onder zware omstandigheden. De militairen moesten onder meer met hun uitrusting en wapens bergtochten maken en kregen tijdens oefeningen te maken met beschietingen.
Tijdens deze periode kreeg Jan ernstige rugklachten. Een kameraad, die was opgeleid als masseur, probeerde hem te helpen. Dat leidde tot een conflict met een luitenant, omdat bepaalde behandelingen volgens de militaire medische voorschriften niet waren toegestaan.
Het voorval kreeg later de titel ‘Professionele insubordinatie’.
Een bijzondere herinnering: ‘Professionele insubordinatie’
In een oude uitgave van het tijdschrift De Vaandeldrager werd Jan Worms herdacht door een kameraad die hem tijdens zijn verblijf in Wales had meegemaakt:
"Voor een plezierreiziger is er in Wales heel wat aardigs te zien: neem alleen maar dat vriendelijke stadje Holyhead op het eiland Anglesey. Voor een soldaat daarentegen is het niet wat je noemt: om met een mitrailleur op je schouder de berg Snowdon te bestijgen — voor één die in de Schepping gelooft: ik ben ervan overtuigd dat die berg niet daarvoor geschapen is. En dan nog onderweg-naar-boven geregeld met scherp beschoten te worden.
Geen wonder dat er rugklachten kwamen. Southstack, ons kamp nabij de vuurtoren van Anglesey, werd eens per week door een kamparts van Wrottesley Park bezocht. Als opgeleide masseur had ik weleens hier en daar bij vrienden pijnen verlicht, maar nu werd het een ambtelijke opdracht. In alle bescheidenheid meende ik dat ik daarvoor een rang moest hebben: of een soldaat op zijn zolen staat of op zijn rug ligt, "draaiom!" is een bevel. Die vlieger ging niet op. Toen was het een kwestie van waar en wanneer; een behandelkamer was er niet, dus dan maar op het bed van de patiënt en na de dienst in de tijd-niet-op-het-rooster.
Zekere gevallen komen niet voor massage in aanmerking. Het mag niet eens. Geleerd gezegd: contra-indicaties. Op grond daarvan was 't gebiedend soldaat Worms niet verder te behandelen. En 'n ruzie niet de luitenant: of ik wel degelijk besefte dat ik levenslang naar Schotland gestuurd kon worden, enz.
Al die dreigementen hielpen niets: ik hield voet hij stuk.
Eerst maar zien wat de dokter zegt wanneer hij ons kamp weer bezoekt.
De doctor trok zijn schouders op alsof ik van lorretje gepikt was. Worms werd op aspirine getrakteerd, maar hoefde —op mijn aanbeveling — toch niet meer aan die zware oefeningen deel te nemen. En zo werden we nagewuifd door Worms-met-de-zere-rug, het aardappelmesje in de knuist. Wij op een nachtoefening in de dreven van Wales, op bergen en in dalen, oefeningen gevolg door en ontbijt-in-het-duister ...
Bij een van die gelegenheden moest een Engelse generaal toch eens even komen inspecteren wat die Hollanders uitvoerden. Hij vroeg onze kolonel waarmee we gevoerd werden, waarop deze antwoordde: "I think the boys eat 'pep' now."
Praat van pep: het was wel dezelfde kolonel, maar of het dezelfde Engelse generaal was — wie zal het zeggen? Kampinspectie. Bij de wacht moest het geweer natuurlijk weer gepresenteerd worden. De welgeschapen jongen die dat moest doen, was uit Canada gekomen. Sprak geen woord Nederlands. Maar presenteren kon hij. Dat wel. En dat deed hij z6 aardig, dat de generaal hem daarvoor wilde prijzen. Dat had de arme jongen niet verwacht. Van pure verlegenheid kon hij er, vooral vanachter dat geweer, geen woord uitbrengen. Gelukkig kwam de kolonel hem te hulp met: "I think he is too decent to speak English!"
En wat van mijn vriendje Worms? Later, in een tentenkamp werd het steeds erger. Elke keer drong ik erop aan dat hij zich 's ochtends vroeg op het ziekenrapport moest melden. Elke keer kwam hij maar weer terug met een paar aspirientjes. Eens had hij geluk: er was toevallig een Engelse medische inspecteur. 'n Hoge Piet. Worms had zijn tabletjes al in de hand, toen die generaal de dienstdoende dokter vroeg om die patiënt terug te roepen. Na een kortstondig onderzoek was het meteen "haast-je, rep-je" geblazen. Gauw die paar persoonlijke spulletjes inpakken, gauw in de ziekenauto, gauw in een ziekenhuis opgenomen.
De kameraden hadden Worms niet meer gezien. In het najaar, tijdens een paar dagen verlof in Londen heb ik hem 'n keer bezocht. Met een mandje appelen. Of hij die allemaal opgegeten heeft? ... Kort daarna is hij overleden
in het Rode Kruis Hospitaal.
Al de aspirientjes ten spijt en eenzaam en verlaten. Ver van het bronsgroen eikenhout van Limburgs dierbaar oord. waarnaar hij zo verlangde.
Van een san-manager te Wolverhampton, wiens zoon arts was in het Q.E.-hospital, vernam ik dat Worms ernstig ziek was en weinig of geen bezoek van landgenoten ontving, zulks tot verbazing en ontstemming van de arts. Als Nederlander schaamde ik mij wel een beetje om e.e.a. via die weg te vernemen.
Werkzaam zijnde bij de vaste kampstaf in Wrottesley Park verzocht ik de Depot Commandant onmiddellijk of ik Worms mocht bezoeken, zulks met gebruikmaking van een rijksvoertuig. Na een aanvankelijke weigering werd zulks toegestaan, onder voorwaarde dat het een 'dienstreis' in eigen tijd moest zijn. Worms had nl. een paar weken soldij te goed die ik hem kon overhandigen en de Welfare Officer gaf een kleinigheid om fruit te kopen.
Aldus begaf ik mij per 15 Cwt Truck en in gezelschap van de S/M Jan Minet op een zaterdagmiddag naar Birmingham. Worms was kennelijk verrukt met ons bezoek. Bij ons vertrek deelde een Nederlandse verpleegster ons in vertrouwen mede dat Worms aan kanker leed en derhalve ongeneeslijk ziek was.
Enkele dagen later had ik wederom de gelegenheid om hem te bezoeken. Hij was toen erg verzwakt en verzocht mij, een briefje te schrijven aan zijn meisje in Limburg. Een paar dagen later kwam het einde. Worms werd ter aarde besteld op de begraafplaats aan de Jeffcock Road te Wolverhampton, alwaar in totaal 23 Nederlandse militairen hun laatste rustplaats vonden. Zoals gebruikelijk vond de begrafenis plaats met militaire eer, uiteraard zonder aanwezigheid van familie of vrienden uit Nederland. Alleen de zuidelijke provincies waren toen bevrijd. Op verzoek van de plaatselijke Pastoor informeerde de verloofde van Worms naar de mogelijkheid om het lichaam te laten balsemen en later te begraven in zijn geboorteplaats Berg a/d Maas, gemeente Urmond (L.). De ingewikkelde procedure en hoge kosten vormden een beletsel om dit plan uit te voeren."
Zijn overlijden
Johannes Hubertus Worms overleed op 15 november 1944, 29 jaar oud in
het Queen Elizabeth Hospital in Birmingham
.
De herinnering maakt duidelijk dat Jan ernstig ziek was en dat zijn kameraad bij een bezoek van een Nederlandse verpleegster te horen kreeg dat hij aan kanker leed. Verdere medische gegevens zijn in de hier gebruikte bronnen niet vermeld.
Begrafenis in Wolverhampton
Jan Worms werd met militaire eer begraven op de Borough Cemetery aan de Jeffcock Road in Wolverhampton. In totaal vonden daar 23 Nederlandse militairen hun laatste rustplaats.
Zijn graf bevindt zich in vak WP, grafnummer 44.
Bij de begrafenis waren geen familieleden of vrienden uit Nederland aanwezig. Het zuiden van Nederland was op dat moment weliswaar bevrijd, maar de omstandigheden maakten het voor zijn naasten niet mogelijk naar Engeland te reizen.
Begrafenis Jan Worms te Wolverhampton

4e van links Leo Verkoelen uit het Limburgse Hunsel
Bezoek van zijn familie aan zijn graf in 1959
Zijn naam op het oorlogsmonument in Berg aan de Maas
Ook in zijn geboorteplaats Berg aan de Maas wordt Jan Worms herdacht. Zijn naam staat vermeld op het plaatselijke oorlogsmonument.
Zo blijft de herinnering aan de jonge Limburgse militair niet alleen op zijn graf in Engeland bewaard, maar ook in de plaats waar hij werd geboren en opgroeide.


Het oorlogsmonument op de begraafplaats van Berg aan de Maas