Voorburgh, A.P
Erelijst gesneuvelden > Namenlijst slachtoffers Veldtocht
Achternaam: VoorburghVoornamen: Aalbert Pieter
Voorletters: A.P.
Rang: Res.2e Lt.
Mil. onderdeel: Staf CBMO
Geboren: Rotterdam
Geboortedatum: 20-05-1917
Overleden: Nijmegen, 1e Canadian Gen. Hospital
Overlijdensdatum: 07-08-1945
Begraafplaats: Militair ereveld Grebbeberg te Rhenen
Rij: 12
Nummer: 23
Bron foto graf: R. van de Velde
Jeugd en familie
Pieter was een zoon van Aalbert Pieter Voorburgh, geboren op 22 februari 1890 in Kralingen, en Edith Whetstone Jones Cohen, die op 6 maart 1894 in Leicester was geboren. Zijn ouders trouwden in september 1914 in Birmingham. Omdat Pieter in Rotterdam ter wereld kwam, is het mogelijk dat zijn ouders voor zijn geboorte of in verband met een familiebezoek tijdelijk naar Nederland waren gekomen. Kort daarna keerden zij vermoedelijk terug naar Engeland.
Vanaf 28 juni 1926 woonde het gezin in Voorburg. Pieter hockeyde bij de Haagse club HIJC en heeft vermoedelijk het Nederlandsch Lyceum in Den Haag bezocht.
Na de scheiding van zijn ouders vertrok hij op 28 april 1934 met zijn moeder naar Hanley Castle in het Engelse graafschap Worcestershire.
Na de scheiding van zijn ouders vertrok hij op 28 april 1934 met zijn moeder naar Hanley Castle in het Engelse graafschap Worcestershire.
In de jaren voor de oorlog woonde Pieter in de Hoekwaterstraat in Wassenaar.
In de omgeving van de Britse geheime dienst
Pieters naam komt voor in bronnen over de Britse inlichtingenactiviteiten in Nederland aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Die bronnen brengen hem in verband met de Britse geheim agenten kapitein Sigismund Payne-Best en majoor Richard Stevens.
Uit de hierna volgende passage Abw 05 uit Vooroorlogse spionage in en vanuit Nederland blijkt dat Aalbert Pieter Voorburgh als administrateur van Payne-Best en Stevens betrokken was bij deze kwestie. De passage legt een verband tussen Voorburgh, het echtpaar Van Houdt en de Britse inlichtingenactiviteiten in Nederland vóór de Duitse inval.
Uit de hierna volgende passage Abw 05 uit Vooroorlogse spionage in en vanuit Nederland blijkt dat Aalbert Pieter Voorburgh als administrateur van Payne-Best en Stevens betrokken was bij deze kwestie. De passage legt een verband tussen Voorburgh, het echtpaar Van Houdt en de Britse inlichtingenactiviteiten in Nederland vóór de Duitse inval.
Het echtpaar Van Houdt
Via zijn vriend Gerrit Spruijtenburg uit Venlo kwam J.C. van Houdt in contact met ene Janssen die als correspondentie- en telefoonadres opgaf: mevrouw P.A. Voorburg, Hoekwaterstraat 78 in Voorburg. Er bestond inderdaad een mevrouw Edith Whetstone Jones Cohen, een vrouw van Engelse afkomst die getrouwd was met A.P. Voorburgh. (A) Later, na Van Houdts arrestatie door de Duitsers, bleek dat een zekere Diel van de Gestapo in Düsseldorf op de hoogte was van Van Houdts alias: Bach. (B) Volgens hem was dat alias alleen bekend aan Van der Willik en aan een jongeman die administratieve werkzaamheden verrichtte voor Payne-Best en Stevens en op het adres van Voorburgh verbleef. (C) Al heeft Van Houdt nooit rechtstreeks voor Payne-Best en Stevens gewerkt, zijn alias zal hen desondanks wel bekend zijn geweest en in de loop van hun verhoren zijn genoemd. In december 1939 meldde Staatspolizeistelle Aken (Stapostelle Aachen) dat Josef van Houdt in verbinding zou staan met de Britse inlichtingendienst.
Het bleek Van Houdt later dat Janssen in werkelijkheid Van der ‘Wielick’ heette. ‘Bij de eerste ontmoeting met v.d. Wielick zeide deze, dat wanneer ik bij het verzamelen van gegevens moeilijkheden zou ondervinden ik iemand van de Nederlandse Inlichtingendienst [GS III] moest opbellen en zeggen, dat ik voor v.d. Wielick werkte. Daartoe gaf hij mij het betreffende bureau- en huistelefoonnummer.’ Na de oorlog vertelde Van Houdts dochter Gerti dat haar vader in mei-april 1939 een Brit had ontmoet met de naam Fanny; brieven aan Van Houdt werden ook met die naam ondertekend. Van Houdt op zijn beurt ondertekende zijn brieven met ‘Do re mi’, een referentie aan zijn activiteiten in de muziekhandel.
A Het echtpaar Voorburgh stond niet gesignaleerd in de Sonderfahndungsliste 1939; in de later opgestelde Sonderfahndungsliste GB was A.P. Voorburgh wel opgenomen.
B AMJ CABR, W. Dijs. PV dd 13-4-1948, verhoor Van Houdt.
C Wooning vermeldde een jongeman van ongeveer twintig jaar, Voorburgh geheten, die in de Hoekwaterstraat woonde. AMJ PolKab, O 15/49. Verklaring dd 2-7-1940 van W.C.J. Wooning.
Bron: Vooroorlogse spionage in en vanuit Nederland, deel 5.
Het Venlo-incident

Op 9 november 1939 vond aan de Duits-Nederlandse grens bij Venlo het beruchte Venlo-incident plaats. De Britse Secret Intelligence Service (SIS) probeerde contact te leggen met Duitsers die beweerden tegenstanders van Adolf Hitler te zijn en betrokken te zijn bij plannen tegen het naziregime. De vermeende Duitse gesprekspartners waren in werkelijkheid agenten van de Duitse veiligheidsdienst, onder wie Walter Schellenberg.

Cafe Backus in de jaren dertig. Bron: Historie Venlo
Bij café Backus, vlak bij de grens, werden Payne-Best en Stevens opgewacht. Zij waren vergezeld door de Nederlandse inlichtingenofficier luitenant Dirk Klop en chauffeur Jan Lemmens. Toen de groep arriveerde, voerden Duitse agenten een gewapende overval uit. Payne-Best en Stevens werden naar Duitsland ontvoerd. Klop raakte zwaargewond en overleed kort daarna in een ziekenhuis in Düsseldorf. Ook chauffeur Lemmens werd meegenomen, maar hij werd in oktober 1940 vrijgelaten. Payne-Best en Stevens overleefden hun gevangenschap.
Vanwege de betrokkenheid van een Nederlandse officier bij deze gebeurtenis had Nederland in de ogen van Duitsland zijn neutraliteit geschonden. Vandaar dat Hitler in het memorandum dat het Duitse Ministerie van Buitenlandse Zaken in de ochtend van 10 mei 1940 bekend zou maken, het Venlo-incident gebruikte als rechtvaardiging voor de Duitse inval in Nederland, België en Luxemburg. De Duitse inval was echter al voorbereid; het incident werd dus gebruikt als rechtvaardiging, niet als de werkelijke oorzaak van de inval.
Bron: Wikipedia en Historie Venlo.
Welke rol speelde Pieter?
In de publicatie Vooroorlogse spionage in en vanuit Nederland, deel 5, wordt een jongeman met de naam Voorburgh genoemd die administratieve werkzaamheden verrichtte voor Payne-Best en Stevens. Hij verbleef volgens de aangehaalde verklaring op een adres in de Hoekwaterstraat. Dat komt overeen met de straat waar Pieter voor de oorlog woonde.
De passage beschrijft hoe de naam Voorburgh naar voren kwam tijdens het onderzoek naar J.C. van Houdt, die contacten onderhield met personen uit het netwerk rond de Britse inlichtingendienst. In de aangehaalde stukken wordt ook vermeld dat A.P. Voorburgh voorkwam op een later opgestelde Duitse opsporingslijst voor Groot-Brittannië.
De bron vormt daarmee een aanwijzing dat Pieter administratief betrokken was bij het netwerk rond Payne-Best en Stevens. Op basis van deze passage alleen kan echter niet worden vastgesteld hoe omvangrijk zijn werkzaamheden waren en evenmin dat hij zelf aanwezig was bij de ontmoeting in Venlo.
De gebeurtenissen rond het Venlo-incident laten zien hoe gevaarlijk het werk van de Britse en Nederlandse inlichtingendiensten in de aanloop naar de oorlog was. Voor Pieter zou deze vroege betrokkenheid mogelijk mede een rol hebben gespeeld bij zijn vertrek naar Engeland.
Naar Engeland en dienst bij de Prinses Irene Brigade
Na de Duitse inval in Nederland op 10 mei 1940 kwam Pieter op 14 mei aan in het Verenigd Koninkrijk. De Britse geheime dienst bracht personen met wie zij contact onderhield en die gevaar konden lopen zo veel mogelijk in veiligheid.
Met registratienummer 2453 begon Pieter op 1 november 1940 aan zijn eerste militaire opleiding. In februari 1941 werd hij gedetacheerd bij de Royal Air Force (RAF) voor een opleiding tot piloot. Enkele maanden later werd die detachering beëindigd en ging hij over naar het Nederlandse Detachement London.
In oktober 1941 werd Pieter overgeplaatst naar de Prinses Irene Brigade om een officiersopleiding te volgen. Tijdens zijn verblijf in kamp Wrottesley Park in Wolverhampton viel hij op als hockeyspeler. Hij speelde in het eerste elftal en kwam volgens de beschikbare gegevens ook in verschillende internationale wedstrijden uit.
Van februari tot juli 1942 volgde hij een opleiding aan de Officer Cadet Training Unit (O.C.T.U.) in Sandhurst. Na afloop werd hij benoemd tot reserve-tweede luitenant. De benoeming werd vermeld in de militaire bekendmaking van 17 juli 1942.
Daarna volgde een reeks opleidingen en overplaatsingen:
- December 1942: een cursus motortransport.
- Januari 1943: een cursus straatgevechten.
- Daarna: overplaatsing naar het hoofdkwartier van de Brigade.
- Oktober 1943: een veiligheidscursus, gevolgd door overplaatsing naar Gevechtsgroep I.
- Mei 1944: een opleiding aan de Battle School in Attlebridge.

Bron: NIMH
In Normandië en bij de verdere opbouw van de Brigade
Op 8 augustus 1944 landde Pieter met de Prinses Irene Brigade in Normandië. Hij was ingedeeld als commandant van het derde peloton tirailleurs van Gevechtsgroep I.
Kort na aankomst in Frankrijk werd hij van deze functie ontheven en geplaatst bij de aanvullingscompagnie. De beschikbare gegevens geven geen nadere verklaring voor deze wijziging.
Op 21 november 1944 werd hij officieel overgeplaatst van Gevechtsgroep I naar de staf van B.N.S. in Brussel. Ongeveer vier maanden later ging hij over naar de tweede Pioniergroep. In april en juni 1945 volgde hij vervolgens kaderopleidingen in respectievelijk Breda en Hooghalen.
In de zomer van 1945 was de oorlog in Nederland voorbij, maar de opbouw en opleiding van de Nederlandse strijdkrachten gingen door. Op 4 augustus 1945 kwam Pieter aan in Houthalen in Belgisch Limburg, waar hij werd geplaatst bij de staf van het Centraal Bureau Militaire Opleiding (CBMO). Daar werden nieuwe Nederlandse militairen opgeleid.
Het verkeersongeval van 7 augustus 1945

Slechts drie dagen na zijn aankomst in Houthalen kwam Pieter om het leven.
Op 7 augustus 1945 reed hij vanuit Rotterdam in de omgeving van Ermelo, Nijkerk en Elburg. Daar botste zijn auto op een Canadese legerauto. De omstandigheden van het ongeluk zijn niet volledig opgehelderd. Op een inlichtingenformulier van de Oorlogsgravenstichting schreef zijn moeder: “ongeluk door dronken soldaten”. Deze opmerking geeft haar visie op de toedracht weer, maar vormt op zichzelf geen onafhankelijk bewijs voor de oorzaak van de botsing.
Pieter overleed vrijwel onmiddellijk. Hij werd vervolgens door Canadese militaire eenheden overgebracht naar het First Canadian General Hospital in Nijmegen. Daar werd hij op 9 augustus 1945 begraven op het terrein van het ziekenhuis.
Waarom hij in dit Canadese ziekenhuis terechtkwam, is niet met zekerheid bekend. Mogelijk hield dit verband met zijn militaire functie of met zijn beheersing van het Engels. De veronderstelling dat hij als liaisonofficier bij het Eerste Canadese Leger was gedetacheerd, is echter niet bevestigd door de beschikbare gegevens.
Pieter was pas 28 jaar oud.

Bron brief: Kees Neisingh en bron foto: Robin Mulder
Zijn graf in Wassenaar
Na de oorlog spande zijn moeder, Edith Voorburgh-Cohen, zich in om haar zoon een passende laatste rustplaats te geven. Op 12 maart 1949 schreef zij een brief aan baron Van Wijnbergen, waarin zij hem bedankte voor de moeite die hij had gedaan om haar zoon — door haar aangeduid als “son, lieutenant A.P. Voorburgh of the Prinses Irene Brigade” — in Wassenaar begraven te krijgen.
Pieter werd begraven op het oorlogskerkhof Het Lange Duin aan de Schouwweg in Wassenaar. Hij lag daar van 1949 tot 1982. Aanvankelijk had hij grafnummer 53; later werd zijn graf aangeduid met nummer 61.
Een document van 16 mei 1957 vermeldt dat Voorburgh in graf 61 lag, met een staande Portlandsteen. Het document beschrijft het als een stichtingsgraf, dat eerder als een particulier militair graf was aangeduid.
De begraafplaats werd in 1982 geruimd. Aan de overkant van de weg werd een herdenkingsmonument opgericht waarop onder anderen de namen staan van degenen die op Het Lange Duin begraven hadden gelegen. Ook Pieter Voorburgh wordt daar vermeld. Aan de achterzijde van het monument bevindt zich de urn van Erik Hazelhoff Roelfzema, bekend als de Soldaat van Oranje.
Herbegraven op de Grebbeberg
Na de ruiming van Het Lange Duin werd Pieter Voorburgh herbegraven op het Militair Ereveld Grebbeberg in Rhenen. Zijn graf bevindt zich op rij 12, nummer 23.
Daar rust hij tussen andere Nederlandse militairen die hun leven verloren tijdens of in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog.
Met dank aan o.a. Robin Mulder en Kees Nijsingh