Breejen, N. den - Prinses Irene Brigade

Ga naar de inhoud

Breejen, N. den

Erelijst gesneuvelden > Namenlijst slachtoffers Veldtocht
Achternaam: Breejen
Tussenvoegsels: den
Voornaam: Nicolaas
Voorletters: N.
Rang: Sold.
Mil. Onderdeel: Kon.Ned.Brig.Prinses Irene
Onderscheiding: KvV
Geboorteplaats: Delft
Geboortedatum: 11-12-1916
Overlijdensplaats: Breville, Fr.
Overlijdensdatum: 15-08-1944  
Begraafplaats: Militair ereveld Grebbeberg te Rhenen
Gemeente: Rhenen
Provincie: Utrecht
Land: Nederland
Vak:  
Rij: 8
Nummer: 41    

Bron foto grafsteen: R. van de Velde

Jeugd en familie in Delft
Nicolaas den Breejen werd op 11 december 1916 in Delft geboren. Hij was een zoon van de loswerkman Nicolaas den Breejen, geboren in 1890, en Cornelia Johanna Bremer, geboren in 1896. Zijn ouders trouwden op 17 oktober 1913 in Delft.
Het gezin kreeg acht kinderen: Cornelis, Pieter David Johannes, Nicolaas, Johannes Gerardus, Catharina, Cornelia Johanna, Gerardus Cornelis en Catharina Theodora, die To werd genoemd.
Vanaf november 1935 woonde het gezin aan de Bankastraat 38 in Delft. Dit huisnummer werd later gewijzigd in nummer 90.

Nico ging al op veertienjarige leeftijd werken. Hij was onder meer werkzaam als ramen- en kistenmaker bij de kisten- en ramenfabriek Gebr. Huisman in Delft en bij de kistenfabriek Scheer in Naaldwijk.
Zijn jonge leven werd ingrijpend veranderd door de Duitse bezetting en de gedwongen tewerkstelling van Nederlandse arbeiders. Wat begon als een gedwongen vertrek om te werken, zou uitlopen op een lange tocht door Frankrijk en Noord-Afrika, waarbij hij herhaaldelijk probeerde zijn vrijheid terug te krijgen.

 
Op deze foto: Moeder Cornelia Johanna den Breejen-Bremer, met de dochters Catharina, Cornelia Johanna en Catharina Theodora ("To").   

Gedwongen tewerkstelling in Duitsland en Frankrijk
In oktober 1940 vertrok Nico naar Duitsland, waar hij bij de Hermann Göring Werke in Braunschweig werkte. In december keerde hij terug naar Nederland en ging hij opnieuw aan het werk bij de firma Scheer.
In maart 1941 moest hij opnieuw vertrekken. Samen met twee broers werd hij voor de Arbeitseinsatz aangewezen. Nico vertrok met een van zijn broers naar Frankrijk, terwijl de andere broer naar Duitsland ging.
Tijdens een verlofperiode keerden de broers terug naar huis. Een van hen besloot niet naar zijn werkplek terug te gaan en dook onder. Hij werd echter verraden en kwam in een concentratiekamp terecht.
Nico besloot wel naar Frankrijk terug te keren, maar hij wilde proberen naar Engeland te ontkomen. Engeland was voor veel Nederlandse mannen een bestemming van waaruit zij zich konden aansluiten bij de geallieerde strijd tegen Duitsland.
Na zijn vertrek naar Frankrijk werkte Nico ongeveer zes weken in Bordeaux. Vervolgens besloot hij met drie anderen te vluchten: Willem Dijkshoorn, Frans Steiger en een student wiens naam niet bekend is.
De groep werd in onbezet Frankrijk aangehouden door de Franse gendarmerie. De mannen wisten echter te ontsnappen en trokken verder in de richting van de Spaanse grens. Tijdens deze tocht raakten zij van elkaar gescheiden.
Nico en Willem Dijkshoorn reisden samen verder in de richting van Marseille. Bij Pau werden zij opnieuw aangehouden. De politie adviseerde hun dienst te nemen bij het Franse Vreemdelingenlegioen. Vanuit Noord-Afrika zou het volgens dat advies gemakkelijker zijn om Engeland te bereiken.

Bij het Franse Vreemdelingenlegioen
Op 23 april 1942 tekende Nico in Marseille voor het Franse Vreemdelingenlegioen. Zijn registratienummer was 10.540. Hij verbond zich voor vijf jaar aan het legioen. Zijn verblijf daar bracht hem echter niet dichter bij zijn uiteindelijke doel. Hij bleef proberen aan zijn situatie te ontsnappen en de geallieerden te bereiken.
Na hun aankomst in Oran wisten Nico en Dijkshoorn opnieuw te ontkomen. Ze verbleven vervolgens ongeveer vijftien dagen op zee in een gestolen bootje, met slechts water en brood. Uiteindelijk werden ze opnieuw aangehouden en naar Sidi Bel Abbès gebracht, waar ze ongeveer drie maanden gevangen zaten.
Het verhoorverslag van de Nederlandse inlichtingendienst uit november 1943 bevestigt dat Nico en Dijkshoorn verschillende vluchtpogingen ondernamen en herhaaldelijk werden gearresteerd en gevangengezet.
Na hun verblijf in Sidi Bel Abbès werden zij overgebracht naar Marokko. Nico belandde vervolgens in een ziekenhuis in Marrakech met een ernstig opgezwollen been. Hij moest worden geopereerd en verbleef ongeveer drie maanden in het ziekenhuis.
In april 1943 werd hij overgeplaatst naar Taroudant. Vanuit die plaats schreef hij een brief aan de Nederlandse consul in Casablanca. Begin september 1943 ontving hij een brief van de Nederlandse consul in Algiers, met daarbij een Nederlands persoonsbewijs.
Hierdoor kon hij uiteindelijk naar Algiers vertrekken. Na jaren van omzwervingen, arrestaties en gevangenschap kwam zijn doel eindelijk binnen bereik.

Naar Engeland en de Prinses Irene Brigade
Op 12 oktober 1943 tekende Nico in Algiers voor het Nederlandse leger. Samen met onder anderen de voormalige legionair Willemsen vertrok hij vervolgens naar Engeland.
Op 10 november 1943 arriveerde hij in Wrottesley Park bij Wolverhampton, waar Nederlandse militairen werden opgeleid en ondergebracht. De militaire kaart vermeldt dat hij enkele dagen later voor een onderzoek naar Londen moest komen. Op 4 december 1943 werd genoteerd dat hij bij de brigade bleef.
Daar werd hij ingedeeld bij de verkenningseenheid van de Koninklijke Nederlandsche Brigade Prinses Irene, doorgaans aangeduid als de Recce. Deze eenheid had een belangrijke taak bij het verkennen van routes en posities en het verzamelen van informatie over het terrein en de vijand.
Na jaren van omzwervingen had Nico eindelijk zijn bestemming bereikt. Hij maakte nu deel uit van een Nederlandse militaire eenheid die zich voorbereidde op de terugkeer naar het Europese vasteland.

Het Kruis van Verdienste
Voor zijn ontsnappingspogingen en het uiteindelijk bereiken van Engeland ontving Nico het Kruis van Verdienste. De onderscheiding werd toegekend bij Koninklijk Besluit van 12 februari 1944, nummer 02.
De omschrijving van de onderscheiding verwijst naar het zorgvuldig voorbereiden en uitvoeren van een ontsnappingsplan uit bezet Nederland en het bereiken van Engeland, ondanks de vele moeilijkheden die hij daarbij ondervond.
Het is niet bekend of Nico de onderscheiding zelf nog uitgereikt heeft gekregen. Hij zou enkele maanden later tijdens de gevechten in Frankrijk sneuvelen.

Een veroordeling tijdens zijn militaire dienst
De militaire kaart bevat ook een aantekening over een veroordeling door de krijgsraad te velde in Londen. Op 25 april 1944 werd Nico veroordeeld tot veertien dagen gevangenisstraf wegens ‘opzettelijke ongehoorzaamheid in tijd van oorlog’. Volgens de kaart begon zijn detentie op 3 mei 1944.
De beschikbare registratie vermeldt niet wat de aanleiding voor deze veroordeling was. Daarom kan hierover geen nadere conclusie worden getrokken.
Na deze periode bleef Nico bij de brigade. In augustus 1944 vertrok hij met de eenheid naar Frankrijk.

Naar Normandië
Op 7 augustus 1944 landde de Prinses Irene Brigade in Normandië. De brigade was daarheen overgebracht om de geallieerde strijd in Frankrijk te ondersteunen.
De landing betekende voor Nico het begin van zijn eerste inzet op het Europese vasteland als militair van de brigade. Na zijn ervaringen in Duitsland, Frankrijk en Noord-Afrika was hij nu betrokken bij de strijd waarvoor hij zich uiteindelijk bij het Nederlandse leger had aangesloten.
De situatie in Normandië bleef gevaarlijk. Duitse troepen trokken zich op verschillende plaatsen terug, maar voerden ook achterhoedegevechten uit. Geallieerde eenheden moesten terrein verkennen, nieuwe posities innemen en rekening houden met artillerievuur, mijnen en andere gevaren.
Ook buiten grote gevechten konden militairen om het leven komen. De brigade kreeg in deze periode te maken met de gevolgen van de Duitse terugtocht en de voortdurende onzekerheid aan het front.
Voor Nico zou zijn verblijf in Frankrijk slechts kort duren. Op 15 augustus 1944 kwam hij om het leven.

De dood van Nicolaas den Breejen
Op 14 augustus 1944 kwam wachtmeester Piet Lammers van de medische dienst om het leven. Een dag later, op 15 augustus, sneuvelde Nico den Breejen. Hij was daarmee de tweede militair van de Prinses Irene Brigade die tijdens de inzet in Normandië omkwam.
Over zijn dood is een verslag bewaard gebleven van luitenant Badings:

'Tot overmaat van ramp sneuvelde in deze turbulente  nacht ook de tweede militair van de Irene Brigade: N. den Breejen. Een soldaat  die naar  buiten ging, zette per ongeluk een alarmsignaal in werking. In de verwarring die hierdoor ontstond, werd hij door 'eigen vuur' gedood.'
'Toen  onze gevechtsgroep in de alarmstellingen zaten, is Nico den Breejen van de luisterpost  achter zijn brengun doodgeschoten. Ik heb de jongen begraven achter het  kerkje in Ranville op een plek gereserveerd als British Cemetry. Hij is de tweede van onze Bde die gesneuveld is en ligt nu naast sgt. Lammers van het Rode  Kruis die gisteren door een scherf werd getroffen. Die granaten ontploffen in de  bomen en alle scherven regenen neer, erg gevaarlijk.
'De dominee hield een kleine dienst en ik was als enige  officier van G.G.III aanwezig, een paar woorden gezegd hoewel dit niet  gebruikelijk is. Heel eenvoudig met een paar jongens erbij die hem met  telefoonlijnen in 't graf hebben laten zakken. Het lijk gewoon gewikkeld in een  deken en meer niet. De Jongh en Langhout  maakten een mooi houten kruis waarop  de helm geplaatst werd. De graven worden netjes onderhouden en later zal er wat  meer zorg aan besteed worden.'

Het verslag geeft een aangrijpend beeld van de omstandigheden waaronder de militairen hun gesneuvelde kameraden begroeven. De strijd ging door en de beschikbare middelen waren beperkt, maar er werd alles aan gedaan om Nico een herkenbaar graf te geven.


Graf van Nico (Bron: F. Jansen)

Het Kruis van Verdienste
Nico den Breejen ontving postuum het Kruis van Verdienste. De onderscheiding hield verband met zijn ontsnapping uit bezet Nederland en de vele moeilijkheden die hij daarbij had ondervonden voordat hij Engeland bereikte.
De omschrijving bij de onderscheiding vermeldt dat hij deze kreeg wegens het beleidvol voorbereiden en uitvoeren van een ontsnappingsplan uit bezet Nederland, waarna hij, na vele moeilijkheden te hebben ondervonden, Engeland bereikte.
Zijn levensloop maakt duidelijk hoeveel risico's hij had genomen om zich aan de Duitse overheersing te onttrekken en zich bij de geallieerde strijd aan te sluiten.

Met veel dank aan Frans Janssen die zijn info over Nico op zijn prachtige website over het Vreemdelingenlegioen met mij wilde delen.
Terug naar de inhoud