G.B. Noothoven van Goor - Prinses Irene Brigade

Ga naar de inhoud

G.B. Noothoven van Goor

Erelijst gesneuvelden > Namenlijst slachtoffers VK
Achternaam: Noothoven van Goor
Voornamen: Gerard Benjamin
Rang: Lt.Gen.
Mil. onderdeel: Nederlandse troepen Engeland
Geboortedatum: 30-01-1874
Geboorteplaats: Gouda
Overlijdensdatum: 12-03-1942
Overlijdensplaats: Woverhampton, Staffordshire
Begraafplaats: Borough Cemetery te Wolverhampton
Gemeente: Wolverhampton
Provincie: Staffordshire
Land: Verenigd Koninkrijk
Vak: WP
Nummer: 1 A

Bron foto grafsteen: OGS

Familie en jeugd
Gerard Benjamin Noothoven van Goor werd op 30 januari 1874 geboren in Gouda. Hij was een zoon van Jacob Meinard Noothoven van Goor (1847–1906) en Jacqueline Anne Françoise Roest van Limburg (1847–1907).
Zijn vader was boekhandelaar en uitgever. Hij was verbonden aan de uitgeversfirma G.B. van Goor Zonen, die in 1839 in Gouda was opgericht. De familie behoorde daarmee tot de bekende uitgeversfamilies van Nederland.
Gerard had in ieder geval twee zussen:
  • Agnetta Elizabeth Hendrika (1875–1948);
  • Anna Walradina (1877–1920).
Zijn jongere broer Isaäc Noothoven van Goor (1879–1950) werd eveneens uitgever en was directeur van de uitgeverij G.B. van Goor Zonen.

Opleiding en militaire loopbaan
Gerard volgde zijn middelbare opleiding aan de HBS in Gouda. Daarna ging hij naar de Koninklijke Militaire Academie in Breda en volgde hij een opleiding aan de Hoogere Krijgsschool in Den Haag.
In 1893 werd hij benoemd tot tweede luitenant. In 1896 volgde zijn bevordering tot eerste luitenant.
Van 1896 tot 1901 was hij gedetacheerd in Nederlands-Indië. Na zijn terugkeer in Nederland vervolgde hij zijn militaire loopbaan bij de Generale Staf.
In 1916 werd hij vermeld als kapitein bij de Generale Staf. In 1922 verliet hij de actieve militaire dienst als majoor van de Generale Staf. Hij bleef echter als reserveofficier beschikbaar en werd in die hoedanigheid bevorderd tot reservekolonel van de Generale Staf.

Huwelijk en maatschappelijk leven
Op 5 augustus 1916 trouwde Gerard Benjamin Noothoven van Goor in Den Haag met Karolina Stefanie von Oesterreich, geboren op 26 december 1880 in Wenen.
Karolina was eerder getrouwd geweest met Albert Roelof van Dorssen. Haar ouders waren Franz von Oesterreich en Cornelia Neckermann.
Na zijn vertrek uit de actieve militaire dienst maakte Gerard een opmerkelijke overstap naar het bedrijfsleven. In 1923 werd hij directeur van de N.V. G.B. van Goor Zonen's Uitgeversmaatschappij in Den Haag.
In het biografische naslagwerk Wie is dat? uit 1932 wordt hij vermeld als uitgever en directeur van deze onderneming. Als woonadres wordt het flatgebouw Oldenhoeve aan de Laan van Meerdervoort 52 in Den Haag genoemd.

Opnieuw in militaire dienst
Na de Duitse inval in Nederland in mei 1940 week Noothoven van Goor uit naar Engeland. Hij was op dat moment 66 jaar oud.
Hij was vanuit België in Londen aangekomen, nadat hij enige tijd had gefungeerd als hoofd van de Nederlandse militaire missie bij het Belgische opperbevel.
Prins Bernhard wist dat Noothoven van Goor beschikbaar was om zich opnieuw in dienst van Nederland te stellen. Hij werd benoemd tot Inspecteur der Nederlandse Troepen in Groot-Brittannië. Op 22 mei 1940 was hij benoemd tot generaal-majoor.
Zijn opdracht was omvangrijk. De Nederlandse militairen waren verspreid over verschillende locaties in Zuid-Wales en er ontbrak een centrale organisatie. Noothoven van Goor moest zorgen voor een vaste militaire leiding, een betere discipline en een samenhangende organisatie. Ook moest hij met de Britse autoriteiten overleggen over de huisvesting en opleiding van de Nederlandse troepen.

De grondlegger van de Koninklijke Nederlandsche Brigade
Noothoven van Goor vestigde zijn hoofdkwartier aanvankelijk in Porthcawl. Later werd de Inspectie Nederlandse Troepen verplaatst naar Knutsford.
Hij kreeg de moeilijke taak om de verspreide Nederlandse militairen samen te brengen en volgens Britse militaire uitgangspunten te organiseren.
Eind 1940 besloot de Nederlandse regering tot de vorming van een brigade. Op 11 januari 1941 werd de Koninklijke Nederlandsche Brigade opgericht.
Noothoven van Goor was als Inspecteur der Nederlandse Troepen nauw betrokken bij de totstandkoming van deze organisatie. Op 27 augustus 1941 kreeg de Brigade de naam Prinses Irene.
In de jubileumuitgave van de Vaandeldrager uit 2011 werd hij door kolonel der Fuseliers b.d. Tony Herbrink terecht aangeduid als de grondlegger van de Koninklijke Nederlandse Brigade.
Zijn betekenis ging verder dan de militaire organisatie alleen. Hij had oog voor het welzijn van de militairen en stond bekend als een man bij wie iedereen terechtkon. Hij was toegankelijk voor zowel officieren als gewone soldaten en probeerde persoonlijke problemen waar mogelijk op te lossen.
In de zomer van 1941 ontving hij de Britse onderscheiding Honorary Companion of the Most Honourable Order of the Bath.

Een generaal die als vader werd beschouwd
In de herinneringen van de militairen komt steeds hetzelfde beeld naar voren: Noothoven van Goor was streng wanneer dat nodig was, maar tegelijkertijd vriendelijk, betrokken en toegankelijk.
De aalmoezenier Th. van de Poel SJ verwoordde het later als volgt:
'U was voor ons de generaal, onze generaal. Een van ons, alleen ouder, bezadigder, wijzer. Maar voor alles: een van ons. Dat hebt u ons ook altijd duidelijk willen maken door uzelf te noemen: de oudste soldaat van het legioen.'
Ook korporaal H. Bink schreef een gedicht ter nagedachtenis aan de generaal. Daarin werd hij omschreven als iemand die oog had voor iedereen, ongeacht rang of positie.

Overlijden in Wolverhampton
Op donderdag 12 maart 1942 overleed luitenant-generaal Noothoven van Goor omstreeks 11 uur in Wolverhampton. Hij was na een kortstondige ziekte overleden.
Zijn overlijden kwam hard aan bij de militairen van de Brigade. Zij verloren hun inspecteur, maar vooral de man die hen vanaf de eerste aankomst in Engeland had begeleid en geholpen.
In de extra editie van het Brigadeblad De Bromtol werd uitgebreid aandacht besteed aan zijn overlijden. Onder de kop:

Rouwadvertentie in De Bromtol      

Bij het heengaan van onze geliefde Generaal, ons aller vader
"Op donderdag 12 Maart 1942 tegen de middag was op veler gezichten te zien  dat er iets heel onprettigs in de Brigade gebeurd was: na een kortstondige ziekte had onze geliefde generaal het tijdige met het eeuwige verwisseld.
Iedereen stond verslagen, want onze Generaal was een man die de harten van de gehele Brigade gewonnen had. Hij was een krachtige figuur, doch daarnaast, een  bijzonder vriendelijk man. Hij was het die vele moeilijkheden oploste en alles  in goede banen wist te leiden. Voor een ieder was hij te spreken en met raad en daad heeft hij aan velen onzer onvergetelijke bijstand verleend. Kwam je bij hem  om advies dan was het niet de Generaal die tot. je sprak, maar dan voelde je je  bij een goeie vader, die je belangen, op de beste wijze behartigde. Eens heb ik zijn gast. mogen zijn en mocht ik naast hem aan tafel zitten. Zijn ongedwongenheid, zijn hartelijk optreden alsof hier twee vrienden bijeen waren, hebben bij mij  een groot respect voor hem. afgedwongen.

Ik herinner me nog de eerste kennismaking met hem, in den nacht van 11 op 12 Juni 1940,toen wij na een lange reis op het perron in Porthcawl aankwamen. In de schijn van een black-out gemaakte lantaarn zagen we voor het eerst de  gestalte van onzen Generaal. Wij wisten toen nog niet dat hij onze Inspecteur  zou worden, wij wisten toen nog veel minder dat, wij hem hier in Engeland ten grave zouden dragen. Wat wij echter wel weten is dat thans is heengegaan iemand die uit hoofde van zijn functie maar veel meer nog als mens heel veel voor ons heeft gedaan, iemand aan wie wij nagenoeg alles te danken hebben en die wij ten zeerste zullen missen. Hij is nu van ons weggenomen, maar in

onze gedachten blijft hij voortleven. En als straks de oorlog zal zijn afgelopen en wij in ons dierbaar Nederland zullen zijn teruggekeerd, dan ben ik er zeker van dat allen, zonder een enkele uitzondering, met heel veel dankbaarheid en respect zullen terugdenken aan hem, die in de moeilijkste jaren van ons leven onze leidsman was.
Zijn nagedachtenis zal bij ons in Hoge Ere blijven.
Dat hij rustte in vrede.

Korpl. Aarts, namens korporaals en manschappen van de Kon. Ned. Brigade " Prinses Irene."

De uitvaart van luitenant-generaal G.B. Noothoven van Goor.
Bron: Nationaal Archief, fotocollectie Anefo, bestanddeelnummer 934-9525.

Begrafenis
Gerard Benjamin Noothoven van Goor werd begraven op de Borough Cemetery in Wolverhampton. Zijn graf bevindt zich in vak WP, nummer 1A.
Zijn begrafenis vond plaats in maart 1942 en werd bijgewoond door Nederlandse en Britse officieren en militairen.
Van de uitvaart zijn verschillende foto's bewaard gebleven in de fotocollectie van het Nationaal Archief. Daarop zijn onder meer de kist en de geallieerde officieren te zien die na de uitvaartdienst de aula verlaten.
Klik hier voor een video van zijn begrafenisdienst.

Het Noothoven van Goor-fonds
Zijn naam bleef ook na zijn overlijden verbonden aan de Nederlandse krijgsmacht.
Op 26 september 1942 werd een fonds opgericht ter ondersteuning van de nagelaten betrekkingen van Nederlandse militairen in Engeland. Als eerbetoon aan de generaal kreeg dit fonds de naam Noothoven van Goor-fonds.
Zo bleef de naam van de man die zoveel voor de Nederlandse militairen in Engeland had betekend, ook na zijn dood voortleven.

Bronnen:
Haags Gemeentearchief, Open Archieven, biografisch naslagwerk Wie is dat? (1932), De Bromtol, de Vaandeldrager (jubileumuitgave 2011), Nationaal Archief en Oorlogsgravenstichting.

Terug naar de inhoud