Kroon, M. - Prinses Irene Brigade

Ga naar de inhoud

Kroon, M.

Erelijst gesneuvelden > Namenlijst slachtoffers Veldtocht
Achternaam: Kroon
Voornaam: Marius
Voorletters: M.
Rang: Sold.
Mil. Onderdeel: Kon.Ned.Brig.Prinses Irene
Geboorteplaats: Haarlemmermeer
Geboortedatum: 23-04-1918
Overlijdensplaats: Leeuwen
Overlijdensdatum: 07-10-1944  
Begraafplaats: N.H. Begraafplaats te Horssen
Gemeente: Druten
Provincie: Gelderland
Land: Nederland
Vak:  
Rij: 1
Nummer: 2   

Bron foto graf: R. van de Velde       





Zijn jeugd in Haarlemmermeer
Marius Kroon werd op 23 april 1918 geboren in Haarlemmermeer. Hij was het vijfde kind in het gezin van smid Maurits Cornelis Kroon (1886–1934) en Willemina Catharina Honcoop (1887–1971). Zijn ouders trouwden in 1911 in Haarlemmermeer en kregen negen kinderen:
Martinus (1912-1993)
Johannes (1913-1969)
Maria Neeltje (1914-2012)
Jacob "Jaap" (1916-2013)
Marius (1918-1944)
Gerrit (1920-1986)
Lambert Nicolaas (1923-1944)
Cornelius Maurits (*1926)
Neeltje Pieternella  "Nel" (*1932)

Toen Marius zestien jaar oud was, overleed zijn vader, Maurits Cornelis Kroon, in 1934. Marius groeide daarna verder op met zijn moeder en broers en zussen.

Marius was maar anderhalf jaar jonger dan zijn broer Jaap. De twee trokken veel met elkaar op. Ze speelden rond het ouderlijk huis, gingen vissen en zochten eendeneieren. Ook brachten ze veel tijd door in de smederij van hun vader in Abbenes.
Toen het gezin groter werd, ging Marius na de lagere school bij een kinderloze oom en tante in de Plaspolder wonen. Dat kwam in die tijd vaker voor. Later vond hij werk op een boerderij naast het ouderlijk huis.

Het verdere leven van zijn moeder
Op 18 juli 1944 trad Willemina Catharina Honcoop opnieuw in het huwelijk, ditmaal met Jan Kloosterman. Het echtpaar woonde aanvankelijk in Doezum en later op het adres Peebosch 10.
Na het overlijden van Jan Kloosterman op 9 november 1964 verhuisde Willemina in februari 1965 terug naar Abbenes in de Haarlemmermeer. Zij overleed in 1971.

Naar Argentinië
De landbouw bood in de crisisjaren echter weinig toekomstperspectief. Marius volgde een landbouwcursus en dacht na over zijn toekomst. Hij zou uiteindelijk een beslissing nemen die hem duizenden kilometers van huis zou brengen. Via de gereformeerde kerk maakte Marius kennis met de bevriende boerenfamilie Verkuyl. Twee zonen uit dit gezin, Peter en Jan, waren naar Argentinië geëmigreerd om daar hun geluk in de landbouw te beproeven. In het uitgestrekte Zuid-Amerikaanse land was volgens de emigranten nog volop ruimte voor mensen die een bestaan wilden opbouwen.
De werkelijkheid bleek minder rooskleurig. Het leven was er hard en de eenzaamheid groot. Peter en Jan meenden dat zij met meer Nederlandse emigranten sterker zouden staan. Een van de broers keerde daarom tijdelijk terug naar Nederland om bijeenkomsten te organiseren en jonge boeren enthousiast te maken voor deelname aan de Nederlandse kolonie in Argentinië.
Marius, die inmiddels een landbouwcursus had gevolgd, liet zich overhalen.

Trijntje en Marius Kroon in 1937. (Bron: Jaap Kroon)

Ondertussen was Marius ook verloofd met Trijntje Jansen (1920–2009).
Het was 1937 en hij was pas negentien jaar oud. Het afscheid van zijn familie was aangrijpend. Na een lange bootreis bereikte hij Buenos Aires. Daar wachtte hem nog een lange tocht over land naar Tres Arroyos, waar een groep Nederlanders probeerde een nieuw bestaan op te bouwen.
Marius kwam in huis bij familie van Peter en Jan Verkuyl. Hij moest al snel leren paardrijden om zich in de omgeving te kunnen verplaatsen.
Vanuit Nederland leek het leven van de emigranten soms bijna romantisch. De leden van de kolonie kwamen af en toe bij elkaar voor een gezellig samenzijn in de open lucht. Er werd een schaap of kalf aan het spit gebraden en iedereen kreeg een deel van het vlees, vergezeld van de nodige drank.
Zijn broer Jaap keek met enige jaloezie naar Marius. Die trok er tenminste op uit en zag iets van de wereld!
Maar de werkelijkheid was anders.

De eenzaamheid van de Argentijnse pampa's
Na enkele maanden ging Marius werken bij een Deense boer, vele kilometers verderop. Het waren stugge mensen die vooral op zichzelf waren aangewezen. Door het taalverschil kon Marius nauwelijks met hen praten.
Het contrast met zijn vroegere leven was groot. In Nederland had hij deel uitgemaakt van een groot gezin en kende hij de omgang met familie, vrienden en vriendinnen. In Argentinië was hij ver van huis en moest hij zijn weg zien te vinden in een vreemde omgeving.
Ook de briefwisseling met zijn verloofde Trijntje stokte. Uiteindelijk werd de verloving verbroken.
In Nederland kreeg de familie in die periode een film te zien over het leven van landgenoten in Argentinië. De beelden maakten diepe indruk. Ze toonden de eindeloze pampa's, waar nauwelijks andere mensen te zien waren, en maakten duidelijk hoe eenzaam het bestaan van sommige emigranten kon zijn.
Jaap, die aanvankelijk jaloers was geweest op zijn jongere broer omdat die de wereld introk, kreeg zo een heel ander beeld van diens leven.
Marius' avontuur in Argentinië had niet gebracht waarop hij had gehoopt. Zijn toekomst lag niet langer vanzelfsprekend in de landbouwkolonie. Wat hij vervolgens zou doen, werd mede bepaald door de gebeurtenissen in Europa.

De oproep vanuit Londen
Toen Nederland in mei 1940 door Duitsland werd bezet, bevond Marius zich nog altijd in het buitenland.
De Nederlandse regering, die naar Londen was uitgeweken, deed in 1940 een oproep aan Nederlandse mannen in het buitenland om zich beschikbaar te stellen voor de strijd tegen Duitsland. Het ging om landgenoten tussen de achttien en zesendertig jaar die konden bijdragen aan de bevrijding van hun vaderland.
Velen gaven geen gehoor aan de oproep, maar Marius meldde zich wel.
Wat hem precies tot die beslissing bracht, is niet met zekerheid te zeggen. Was hij begaan met het lot van zijn familie en andere Nederlanders? Speelde de gedachte mee dat hij bij weigering zijn Nederlanderschap zou kunnen verliezen? Zag hij in militaire dienst een mogelijkheid om aan zijn teleurstellende bestaan in Argentinië te ontsnappen? Of bood het leger betere financiële vooruitzichten dan zijn werk bij de Deense boer?
Misschien speelden verschillende motieven tegelijk een rol. Zeker weten doen we het niet.
Wel staat vast dat Marius zijn leven in Argentinië achter zich liet en zich aansloot bij de Nederlandse strijdkrachten in Groot-Brittannië.
Daar begon een nieuw hoofdstuk in zijn leven, ditmaal als militair bij de Koninklijke Nederlandsche Brigade Prinses Irene.

Met de Prinses Irene Brigade naar Frankrijk
In Groot-Brittannië werden de Nederlandse militairen opgeleid en voorbereid op hun inzet op het Europese vasteland.
In de zomer van 1944 kwam het moment waarop Marius en zijn kameraden zo lang hadden gewacht. De geallieerden waren op 6 juni in Normandië geland en begonnen aan de bevrijding van West-Europa.
Ook de Prinses Irene Brigade werd naar Frankrijk overgebracht. Na de landing in Normandië trok de eenheid via Frankrijk en België richting Nederland.
Marius maakte deel uit van de verkenningsafdeling, die onder meer werd ingezet om de omgeving te verkennen en informatie over de vijand te verzamelen.

Een groep militairen van de verkenningsafdeling in Normandië op 31 augustus 1944. Marius Kroon staat in het midden en houdt een buitgemaakte nazi-vlag vast. Tweede van links staat Bill Susan. Ad Raaymakers zit gehurkt in de groep. Bill van Stockum staat achteraan.

Marius' brieven gaven een goed beeld hoe hij over bepaalde dingen dacht. Hier volgen daarom nog twee citaten uit brieven van Marius aan de familie Pals:
17 juni 1944
"We zijn nog goed gezond en springlevend en nog knap ongeduldig bovendien. Voor de rest is 't nog hetzelfde ouwe doen, maar dat heeft nu gelukkig heusch de langste tijd geduurd. Ik tracht mezelf alvast zo'n beetje te realiseren wat een ontmoeting met 'thuis' ongeveer zal zijn, na 7 jaar afwezigheid en bijna 5 jaar dat ik taal nog teken van hen gehoord heb. De jongste twee zullen me niet meer herkennen en wat zal er van m'n broers en  vrienden geworden zijn? Al verlang ik er heel erg naar, ik stel me maar niet teveel van  voor, want dat kon wel eens een harde ontnuchtering zijn. Maar ja, dan heb ik ook maar  liever alles tegelijk dan nu zoo nu en dan eens zo'n droevig Roode Kruis berichtje.  ....."

En als laatste een stukje uit een ongedateerde brief aan de familie Pals:

"We zijn pas weer terug van een 10-daagse, de grootste oefening, die ik nog meegemaakt  heb. Polen, Tsjechen, Belgen en verschillende Engelse Regimenten deden er aan mee. Ongeveer een 100 mijl hier vandaan. Dus we hebben weer heel wat afgereden en heel wat gezien van 't Engelandje. En ik heb me best geamuseerd, al waren 't soms zware lange dagen. We moesten eerst vier dagen, als voorposten van de Hollandse  Brigade, in stelling liggen voordat de eigenlijke oorlog pas begon, 't Is natuurlijk  niet zo lollig als je middernachts wakker wordt, omdat de regen zoo in je gezicht spettert of omdat je in een plasje ligt. En de gevolgen van teveel onrijpe harde appels eten kunnen ook fantastisch zijn, maar dat mag allemaal niet hinderen. De meeste tijd hebben we goed weer gehad en als verkenningsafdeling zien en doen we vaak het meeste en dat is meestal wel 't interessantste, tenminste zoolang als 't oefening is, want ik heb wel gezien dat als 't werkelijkheid wordt, wij er 't eerste aangaan en de minste kans hebben om er levend door te komen......"

De strijd in het Land van Maas en Waal
Na de geallieerde opmars door Frankrijk en België bereikte de Prinses Irene Brigade in september 1944 Nederland.
De Slag om Arnhem liep voor de geallieerden uit op een mislukking. De Rijnbrug bij Arnhem bleef in Duitse handen en de frontlijn kwam grotendeels langs de grote rivieren te liggen.
De Prinses Irene Brigade werd onder meer ingezet in het Land van Maas en Waal en in de omgeving van de brug bij Grave. De militairen moesten patrouilleren en voorkomen dat Duitse eenheden de Waal overstaken.
Begin oktober 1944 verbleven onderdelen van de Brigade in Horssen en Leeuwen.
Voor Marius betekende dit dat hij, na jaren in het buitenland te hebben doorgebracht, eindelijk weer op Nederlandse bodem was. Hij bevond zich nu op relatief korte afstand van zijn geboortegrond in Haarlemmermeer.
Maar de oorlog was nog niet voorbij. Juist in dit gebied, waar de frontlijn langs de Waal liep, bleef de situatie gevaarlijk.


Hier de  Florastraat ten tijde van de hinderlaag op 7 oktober 1944. Bij het kruisje  heeft het incident plaatsgevonden.

De dood van Marius Kroon
Marius was in Leeuwen bij burgers ingekwartierd. Als lid van de verkenningsafdeling moest hij samen met zijn kameraad Raymond Arnoti wachtlopen op de dijk. Het was gevaarlijk werk. De duisternis maakte het moeilijk om vijandelijke bewegingen waar te nemen en te beoordelen.
In de nacht van 6 op 7 oktober 1944 ging het mis.
Volgens een ooggetuige, een andere motorverkenner, was een Duitse patrouille over de Waal gekomen. Hij hoorde schieten en zag daarna Marius Kroon en Raymond Arnoti op de grond liggen. Beide militairen waren door kogels getroffen.
Over de precieze toedracht deden ook geruchten de ronde. Er werd zelfs gesproken over mogelijke hulp van Nederlandse burgers aan de Duitsers. Of daarvan werkelijk sprake was, is niet met zekerheid vastgesteld.
Marius Kroon overleed op 7 oktober 1944. Hij was 26 jaar oud.
Ook zijn kameraad Raymond Arnoti kwam bij dit incident om het leven.
De lichamen van beide militairen werden naar het nabijgelegen Horssen gebracht, waar zij op de plaatselijke begraafplaats werden begraven.

Het graf van soldaat Marius Kroon op de Nederlands-Hervormde begraafplaats in Horssen. Foto: R. van de Velde.

Zijn graf in Horssen
Marius Kroon werd begraven op de Nederlands-Hervormde begraafplaats in Horssen, in de huidige gemeente Druten.
Op zijn graf werd na de oorlog een gedenkteken geplaatst. De Nederlandse kolonie in Argentinië nam de kosten daarvan voor haar rekening.
Op de steen staat:
‘Gevallen voor zijn Vaderland 7-10-'44.’
Op de grafsteen staat ook een verwijzing naar Johannes 15:13:
‘Niemand heeft grotere liefde, dan dat hij zijn leven inzet voor zijn vrienden.’

Opmerkelijk is de tekst op deze particuliere grafsteen. Daarop wordt niet gesproken van de Koninklijke Nederlandsche Brigade Prinses Irene, maar uitsluitend van de Koninklijke Nederlandsche Brigade. Deze benaming verwijst naar de naam die de Nederlandse eenheid op 11 januari 1941 kreeg. De toevoeging Prinses Irene volgde later, bij Koninklijk Besluit van 26 augustus 1941. Het opschrift op de grafsteen gebruikt dus de eerdere benaming van de brigade.

De herdenking in 1985
Veertig jaar na de bevrijding, op 4 mei 1985, werd in de rooms-katholieke kerk van Horssen een herdenkingsdienst gehouden.
Familieleden van Marius werden uitgenodigd om de plechtigheid bij te wonen. De bijeenkomst viel samen met een landelijke reünie van de Prinses Irene Brigade.
Daardoor konden de nabestaanden niet alleen spreken met oud-strijders die Marius hadden gekend, maar ook met de mensen bij wie hij tijdens zijn verblijf in Leeuwen was ingekwartierd geweest.
De ontmoetingen waren bijzonder emotioneel. De voormalige kameraden hadden nooit verwacht dat zij na zoveel jaren nog eens een broer of zus van Marius zouden ontmoeten.
De waardering voor Marius was groot. Een van zijn voormalige kameraden had zelfs een kind naar hem vernoemd.
Ook de bewoners die hem tijdens de oorlog onderdak hadden geboden, waren blij de familie te ontmoeten. Zij vertelden dat ze op de avond van zijn vertrek nog iets extra's voor hem hadden klaargemaakt.
Na de herdenkingsdienst in de kerk trok het gezelschap in optocht naar de begraafplaats. Daar vond een kranslegging plaats.

Burgemeester Geurts van Druten legt een krans bij het graf van Marius Kroon tijdens de herdenking in Horssen.









De plaquette in Boven-Leeuwen
Ook in Boven-Leeuwen wordt Marius Kroon herdacht. Op het plaatselijke oorlogsmonument is een plaquette aangebracht die zijn naam vermeldt.

De plaquette op het oorlogsmonument in Boven-Leeuwen vermeldt de naam van Marius Kroon.

Klik hier voor meer informatie over de onthulling van deze plaquette.




Copyright: De familiefoto's die hierboven getoond worden, zijn afkomstig van Jaap en Nel Kroon
Terug naar de inhoud