Arnoti, R.I.A.
Erelijst gesneuvelden > Namenlijst slachtoffers Veldtocht
Achternaam: ArnótiVoornaam: Raymond Ivo Anne
Voorletters: R.I.A.
Rang: Dpl.Sld.
Mil. Onderdeel: Kon.Ned.Brig.Prinses Irene
Geboorteplaats: Antwerpen
Geboortedatum: 12-06-1914
Overlijdensplaats: Boven-Leeuwen
Overlijdensdatum: 07-10-1944
Begraafplaats: N.H.- Horssen
Gemeente: Druten
Provincie: Gelderland
Land: Nederland
Bron foto: R. van de Velde
Jeugd en familie
Raymond Ivo Anne Arnóti werd op 12 juni 1914 in Antwerpen geboren. Zijn ouders waren Kurt Arnóti (1880–1950) en Celine Anne de Ridder (1888–1992). Het gezin woonde in Rotterdam en Raymond had een oudere zus, Olga Marie Martin (1910-1978), en een jongere broer, Egon Jules Simon (1916-1978).
Zijn vader was geboren in Wenen en had Hongaars-Joodse wortels. Hij werkte bijna vijftig jaar voor de N.V. Internationale Controle Maatschappij, waar hij uiteindelijk directeur werd. Door zijn werk had hij onder meer in Antwerpen en Genève gewoond. Raymond werd geboren tijdens de periode dat zijn vader in Antwerpen werkzaam was.
Zijn broer en zus
Olga trouwde in 1931 met de Engelsman Vernon Charles Odhams (1904–1988). Zij vestigde zich in Engeland en overleed in 1978 in Croydon, ten zuiden van Londen.
Ook Egon maakte de oorlog buiten Nederland mee. Toen de oorlog in mei 1940 uitbrak, was hij reserve-luitenant bij de 2-1 Depot Motordienst. Hij bevond zich op 15 mei 1940 al in het Verenigd Koninkrijk en werd later gedetacheerd bij Staff College Camberley, het Britse opleidingsinstituut voor officieren.
In november 1945 vertrok Egon naar Canada en de Verenigde Staten. Begin 1946 werd hij in Buenos Aires, Argentinië, gedemobiliseerd. Op 8 augustus 1954 trouwde hij in New Milford, Connecticut, met Lucy Theodora Hernady Korody (geboren Goldzieher, 1912), een kunsthistorica van Hongaarse afkomst. Zij was eerder getrouwd geweest met Coloman Alexander Paul Korody.
Ondanks de oorlog en de verspreiding van het gezin over verschillende landen bleven de familieleden met elkaar verbonden. Volgens een herinnering van hun neef Roy bezocht Raymond tijdens de oorlog samen met zijn broer Egon zijn zus Olga en haar gezin in Engeland. Dat moet een bijzonder moment zijn geweest, in een tijd waarin familieleden door de oorlog van elkaar gescheiden waren.
Van Marokko naar Engeland
Tijdens de Tweede Wereldoorlog bevond Raymond zich in Marokko. Hij kon het land aanvankelijk niet verlaten omdat hij niet over de juiste papieren beschikte. De Nederlandse ambassade adviseerde hem naar Engeland te gaan en zich daar aan te sluiten bij de Nederlandse strijdkrachten die zich voorbereidden op de bevrijding van het vaderland.
Op 15 juli 1943 kwam Raymond in Engeland aan. Daar kon hij zich aansluiten bij de Nederlandse militairen die vanuit Groot-Brittannië werkten aan de terugkeer naar een bevrijd Nederland.
Bij de verkenningsafdeling van de Prinses Irene Brigade
Op 6 november 1943 werd Raymond als chauffeur ingedeeld bij een Bren Gun Carrier van de verkenningsafdeling, de Reconnaissance-afdeling ofwel Recce. Deze stond onder bevel van eerste luitenant B. ter Haar.
Binnen de eenheid maakte hij deel uit van een groep militairen die zich voorbereidde op inzet aan het front. Onder zijn kameraden bevonden zich onder anderen Gerrit van de Kamp en Rudi Hemmes.
Volgens familieherinneringen was Raymond een echte grappenmaker en een bijzonder goede voetballer. Zijn leven in Engeland stond echter in het teken van de militaire opleiding en de voorbereiding op de strijd tegen de Duitse bezetter.
Met de Brigade naar Frankrijk en België
Op 24 augustus 1944 vertrok Raymond met de Prinses Irene Brigade naar Normandië. De geallieerden waren daar enkele weken eerder geland en rukten vervolgens op door Frankrijk en België.
De verkenningsafdeling had een belangrijke taak. De militairen moesten vooruitrijden, routes verkennen, de posities van de vijand vaststellen en informatie verzamelen die voor de commandanten van belang was. Dat werk bracht hen geregeld dicht bij de Duitse troepen en was niet zonder gevaar.
Begin oktober 1944 bevond Raymond zich met zijn eenheid in het Land van Maas en Waal. Na de mislukking van de geallieerde operatie bij Arnhem lag de frontlinie langs de grote rivieren. Duitse militairen probeerden vanuit het bezette gebied de geallieerde posities aan de zuidzijde van de Waal aan te vallen. De verkenners moesten daarom onder gevaarlijke omstandigheden patrouilleren en de dijk bewaken.
Met de Recce in Horssen
Uiteindelijk belandde Raymond Arnóti op 5 oktober 1944 met de verkenningsafdeling (Recce) van de Prinses Irene Brigade in Horssen, in het Land van Maas en Waal. Van daaruit werden de patrouillegangen voortgezet.
De omstandigheden waren verre van comfortabel. De Brigade bivakkeerde in Horssen in een droge sloot (!) en in een oude kerk. Het verblijf was tijdelijk, want de militairen moesten zich voorbereiden op verdere opdrachten in het gebied.
Een dag later, op 6 oktober 1944, ontving de Brigade het bevel om de bewaking van twee bruggen over het Maas-Waalkanaal bij Nijmegen over te nemen van de Poolse Parachutistenbrigade. Gevechtsgroep II werd hiervoor in Neerbosch gestationeerd en Gevechtsgroep III in Heumen.
Het gebied was gevaarlijk. Er waren veel Duitse sluipschutters actief en de Duitse troepenmacht tegenover het Nijmeegse bruggenhoofd was inmiddels toegenomen. De militairen moesten voortdurend rekening houden met vijandelijke activiteiten.
De Brigade kreeg ook de verantwoordelijkheid voor de omgeving van Oss. De stad lag op dat moment in niemandsland: er was geen Duitse bezetting, maar zowel Duitse als geallieerde troepen bevonden zich in de omgeving.
Daardoor kon het gebeuren dat geallieerden 's morgens de vleesfabrieken plunderden en Duitse militairen er later die dag eveneens hun slag sloegen. Aan deze onzekere situatie kwam enkele dagen later een einde, toen het Duitse 121e Legerkorps de spoorlijn ten westen van Oss bereikte en de stad bezette.
Intussen bleef de situatie langs de Waal gevaarlijk. Duitse troepen probeerden de geallieerde posities aan de zuidzijde van de rivier aan te vallen. Voor de militairen van de Prinses Irene Brigade betekende dit dat patrouilles en wachtposten onder moeilijke omstandigheden moesten worden bemand.
De Duitse vergeldingsacties in Leeuwen
In de nacht van 6 op 7 oktober 1944 verplaatsten de Duitse vergeldingsacties zich van Wamel naar Leeuwen. Rond twee uur 's nachts staken Duitse militairen de Waal over en gingen aan land.
Een deel van de Duitsers zette wachtposten uit, terwijl een andere groep met het vernietigingswerk begon. Door de ramen van huizen werden flessen met een groene vloeistof, vermoedelijk fosfor, naar binnen gegooid. De bewoners werden in hun nachtgoed de straat op gejaagd.
De gevolgen waren verschrikkelijk: 47 huizen brandden tot de grond toe af. De burgerbevolking werd getroffen door geweld en verwoesting, terwijl in dezelfde omgeving Nederlandse militairen hun gevaarlijke bewakingstaken uitvoerden.
Hier de Florastraat in Boven-Leeuwen ten tijde van de hinderlaag op 7 oktober 1944. Bij het kruisje heeft het incident plaatsgevonden.
De laatste patrouille met Marius Kroon
Op 6 oktober 1944 was een deel van de verkenningsafdeling ingekwartierd in de omgeving van Boven-Leeuwen. De militairen kregen de opdracht om na het invallen van de duisternis met kleine groepjes de Waalbandijk richting Beneden-Leeuwen te bewaken.
Raymond Arnóti en Marius Kroon maakten deel uit van deze groep. Volgens de herinnering van een van hun kameraden werd met een muntje bepaald wie als eerste de wacht zou lopen. Raymond won het spelletje en koos ervoor om samen met Marius de eerste twee uur op de dijk te patrouilleren.
Tijdens deze patrouille werden zij door een Duitse militair in een hinderlaag gelokt. Beiden kwamen om het leven.
Over de precieze toedracht zijn verschillende herinneringen overgeleverd. Die verklaringen geven een beeld van de gebeurtenissen, maar komen niet op alle details overeen.
Een van hun kameraden vertelde later dat hij bij Boven-Leeuwen zijn wacht had geruild met een andere soldaat. Hij lag nog maar net onder zijn deken toen hij het geluid van een mitrailleur hoorde, gevolgd door een explosie.
Volgens zijn herinnering had een Duitse schutter een wachtpost beschoten en daarbij een handgranaat aan diens gordel geraakt. De granaat ontplofte. Het was de wacht die de verteller oorspronkelijk zelf had moeten lopen. Hij besefte dat hij aan de dood was ontsnapt.
Een andere herinnering vermeldt dat er twee staande patrouilles waren die steeds uit dezelfde twee mannen bestonden. Volgens deze lezing was een Duitse militair op de hoogte van hun aanwezigheid, stak hij de Waal over en schoot hij de mannen bij Boven-Leeuwen van de dijk.
In een derde verklaring wordt specifiek over Raymond Arnóti verteld dat hij het slachtoffer werd van een schot dat de veiligheidspin van de handgranaat aan zijn riem beschadigde. De granaat ontplofte vervolgens.
De verklaringen beschrijven dezelfde fatale nacht, maar geven niet allemaal precies dezelfde toedracht. Zonder aanvullend bewijs is daarom niet met zekerheid vast te stellen hoe de aanval zich exact heeft voltrokken.
Wat wel vaststaat, is dat Raymond Arnóti en Marius Kroon op 7 oktober 1944 tijdens hun patrouille bij Boven-Leeuwen sneuvelden. Beide mannen waren jonge militairen die hun leven hadden gewaagd in dienst van de bevrijding van Nederland.
De dood van beide jonge militairen maakte diepe indruk op hun kameraden.
De begrafenis in Horssen
Na hun dood werden Raymond en Marius naar Horssen gebracht. Daar werden zij begraven op de Nederlands-Hervormde begraafplaats. De plaatselijke bevolking leefde mee met de militairen en zorgde voor bloemen bij de begrafenis.
Raymond Arnóti en Marius Kroon werden in Horssen begraven. Hun levens waren op een tragische manier met elkaar verbonden geraakt door de patrouille waarbij zij het leven verloren.
Op de particuliere grafsteen van Marius Kroon staat de benaming Koninklijke Nederlandsche Brigade. Dat is opmerkelijk, omdat de eenheid later bekend werd als de Koninklijke Nederlandsche Brigade Prinses Irene. De oorspronkelijke naam verwijst naar de beginperiode van de Brigade, voordat de toevoeging Prinses Irene werd gebruikt.
Herdenking
De herinnering aan Raymond Arnóti en Marius Kroon bleef ook in Boven-Leeuwen levend. Op 12 april 2008 werd daar een herdenkingsplaquette onthuld waarop ook hun namen worden genoemd.
De plaquette herinnert aan de gebeurtenissen in het Land van Maas en Waal en aan de militairen die tijdens de bevrijding hun leven verloren. Voor Raymond Arnóti en Marius Kroon vormt zij een blijvende herinnering aan hun laatste patrouille bij Boven-Leeuwen.