Stönner, G.M.
Erelijst gesneuvelden > Namenlijst slachtoffers Veldtocht
Achternaam: StönnerVoornaam: Gerard Marinus
Voorletters: G.M.
Rang: Soldaat
Mil. Onderdeel: Kon.Ned.Brig.Prinses Irene
Geboorteplaats: Alexandrië
Geboortedatum: 14-08-1924
Overlijdensplaats: Eindhoven
Overlijdensdatum: 22-10-1944
Begraafplaats: Militair ereveld te Mierlo
Gemeente: Geldrop-Mierlo
Provincie: Noord-Brabant
Land: Nederland
Vak: 7
Rij: A
Nummer: 11
Bron foto grafsteen: OGS
Jeugd en familie
Rinus was een zoon van Gerard Marinus Stönner, geboren in 1884, en Anna Maria van Slogteren (*1894-1971). Zijn vader werkte bij de ASF-VCF Superfosfaatfabrieken, een bedrijf dat later bekendstond als Mekog.
Vanwege zijn werk werd zijn vader met zijn gezin naar verschillende landen uitgezonden. Het gezin woonde onder meer in Rusland, Letland, Nederlands-Indië, India, Thailand en Egypte. In Alexandrië, Egypte, werden Rinus en zijn broer Frederik Willem, die Fred werd genoemd, geboren.
Rinus had naast Fred nog een tweelingbroer en -zus: Karel August en Fernanda, die Nanda werd genoemd. Zij werden op 2 augustus 1927 in Voorschoten geboren.
Het gezin verbleef later in Canada. Rond 1931 vertrok het naar New Brunswick, waar vader Stönner een nieuwe fabriek moest opzetten. Vanaf 1938 was hij bovendien viceconsul van Nederland voor New Brunswick en Prince Edward Island.
In 1941 overleed hij aan de gevolgen van een hartaanval. Zijn zonen Rinus en Fred waren toen nog jonge mannen.
In 1941 overleed hij aan de gevolgen van een hartaanval. Zijn zonen Rinus en Fred waren toen nog jonge mannen.
Gerard Marinus Stönner Anna Maria van Slogteren
(Bron foto's: Tilly Hegt-van Slogteren)
Rinus Fred

Nanda Karel
(Bron foto's: Tilly Hegt-van Slogteren)
Naar Canada en Engeland
Toen de Tweede Wereldoorlog in Europa uitbrak, verbleef de familie Stönner in Canada. De Nederlandse regering in Londen wilde voorkomen dat Nederlandse mannen die in het buitenland verbleven buiten de strijd zouden blijven. Daarom werden maatregelen genomen om hen op te roepen voor militaire dienst.
Bij Koninklijk Besluit van 8 augustus 1940 werd bepaald dat Nederlandse mannen die tussen 1 januari 1904 en 1 januari 1921 waren geboren en in Groot-Brittannië, Noord-Ierland, Canada of de Verenigde Staten woonden, zich voor militaire dienst moesten laten inschrijven, voor zover zij niet al in werkelijke dienst waren bij de land- of zeemacht. Zij werden daarmee dienstplichtig voor de duur van de oorlog, of zolang de Nederlandse regering dat nodig achtte.
In februari 1941 werd de regeling uitgebreid. De dienstplicht gold toen voor Nederlandse mannen van achttien tot tweeënveertig jaar die buiten bezet gebied en de overzeese gebiedsdelen verbleven.
Ook met de Canadese regering werden afspraken gemaakt. Op 22 augustus 1940 ondertekenden Nederland en Canada een overeenkomst die toestemming gaf voor de werving en oprichting van een Nederlands bataljon op Canadees grondgebied. Nederland nam de bijbehorende kosten voor zijn rekening.
Vanaf het voorjaar van 1941 werden Nederlandse dienstplichtigen en oorlogsvrijwilligers uit Canada en de Verenigde Staten opgeleid in Stratford en later in Guelph, Ontario. Als herkenning van hun herkomst droegen zij een oranje Canadees esdoornblad, de maple leaf, op hun mouw.

De Maple leaf
Eind 1942 meldden ook Rinus en zijn broer Fred zich voor militaire dienst. Zij kregen een gedegen militaire opleiding in Canada. Vervolgens werden zij per schip naar Glasgow overgebracht. Na een lange treinreis kwamen de broers aan in Wrottesley Park bij Wolverhampton, het basiskamp van de Koninklijke Nederlandsche Brigade Prinses Irene.
De broers werden niet bij dezelfde eenheid ingedeeld. Rinus kwam terecht bij Gevechtsunit I, terwijl Fred werd ingedeeld bij Gevechtsunit III.
Gevechtsunit I omvatte onder meer een afdeling Nederlandse parachutisten. Deze groep bestond uit vrijwilligers met uiteenlopende achtergronden. Zij kwamen niet alleen uit Nederland, maar ook uit landen als Brazilië, de Verenigde Staten, Argentinië, Marokko, Suriname, Canada, Zuid-Afrika en Engeland.
Rinus zou als parachutist worden opgeleid. Daarmee begon een nieuwe fase in zijn militaire leven, die hem uiteindelijk naar het Europese vasteland en de gevechten in Noord-Brabant zou brengen.

Opleiding als parachutist
Binnen Gevechtsunit I bevond zich een groep Nederlandse militairen die als parachutist werd opgeleid. Rinus maakte deel uit van deze eenheid.
De parachutisten werden opgeleid in Engels verband. Hun opleiding vond plaats bij de Ringway Parachute Training School, nabij Manchester, en op locaties als Netheravon op Salisbury Plain.
Tijdens de opleiding maakten zij sprongen uit verschillende vliegtuigen, waaronder de Whitley, Halifax, Stirling en Dakota. Ook sprongen zij uit een sperballon.
De Nederlandse parachutisten verwachtten aanvankelijk dat zij bij een geallieerde invasie als een van de eerste eenheden zouden worden ingezet. Die verwachting werd versterkt toen in 1943 werd meegedeeld dat Nederlandse parachutisten mogelijk rode baretten zouden krijgen, naar Engels voorbeeld. Dit werd echter nooit officieel ingevoerd.
Toen op 6 juni 1944 de geallieerde landingen in Normandië begonnen, bleek dat de Nederlandse parachutisten niet als zelfstandige luchtlandingseenheid zouden worden ingezet. De Gevechtsunit functioneerde uiteindelijk als infanterie bij de Prinses Irene Brigade.
Naar het Europese vasteland
De Prinses Irene Brigade landde in augustus 1944 in Normandië en nam deel aan de geallieerde opmars door Frankrijk en België.
Na de gevechten in Normandië en de verdere opmars bereikte de brigade in oktober 1944 Noord-Brabant. De geallieerden probeerden de Duitse troepen verder terug te dringen en belangrijke verbindingen en waterwegen veilig te stellen.
De brigade bevond zich in oktober ten zuiden van het Wilhelminakanaal, tegenover Oirschot. Het dorp was nog door Duitse troepen bezet. Het kanaal vormde een belangrijke hindernis en een mogelijke oversteek moest zorgvuldig worden verkend.
Op 20 oktober 1944 kwam het bericht binnen dat de Duitsers Oirschot hadden verlaten. De commandant wilde echter zekerheid krijgen over de situatie aan de noordzijde van het kanaal. Daarom werd besloten een verkenningspatrouille uit te sturen.
De verkenningsactie bij het Wilhelminakanaal
Luitenant Ton Herbrink, destijds commandant van het eerste peloton van de eerste Gevechtsgroep, heeft later beschreven wat er op 21 oktober 1944 gebeurde:
"Het eerste peloton van de eerste Gevechtsgroep, waar Stönner deel van uitmaakte, ontving opdracht om in de vroege ochtend van 21 oktober een verkenningspatrouille naar de noordzijde van het WiIhelminakanaal te zenden om na te gaan of er nog Duitsers aanwezig waren, en zo ja, waar.
De patrouille zou om 05.00 uur worden overgezet met rubberbootjes, ongeveer zeshonderd meter ten westen van de vernielde verkeersbrug. Het was droog weer met enig zicht op het kanaal en de overkant. Op onze oever (de zuidoever) hadden we twee lichte mitrailleurs in stelling gebracht en een 2-inch mortier. Omdat er gedurende twee etmalen geen vijand was gezien op of nabij de oversteekplaats, zou het oversteken van het kanaal geschieden in stilte, dat wil zeggen er zou geen vuur worden gebracht, maar men was wel gereed om vuur uit te brengen zodra dat nodig zou zijn.
Toen de bootjes ongeveer halverwege waren, ontvingen zij, tot ieders verbazing, mitrailleurvuur van de noordoever, op korte afstand van de plaats waar werd overgestoken. Onmiddellijk werd het vuur beantwoord door onze mitrailleurs en mortier. Het vijandelijk vuur herhaalde zich niet meer, doch had in eerste instantie zijn vernietigende werk al gedaan.
Het bootje waarin Stönner en de korporaal J. Bodes zaten, was lek geschoten en de beide inzittenden waren te water geraakt. Ik hoorde Stönner kermen en roepen: "Ik ben geraakt, help!" Bodes was niet geraakt en dusdanig alert dat hij zijn collega onmiddellijk te hulp schoot. Hij slaagde erin Stönner zwemmend mee te nemen naar de zuidoever. (dat moet bij de loswal ter hoogte van De Heuvel zijn geweest, zo'n 600 meter verwijderd van de toenmalige ophaalbrug, in het verlengde van de Kanaalstraat, Red.) Intussen was er een brancard in gereedheid gebracht om hem weg te dragen naar een ambulance jeep. De jeep bracht de gewonde naar het Binnenziekenhuis in Eindhoven. Daar bleek dat de mitrailleurkogels dusdanige verwondingen hadden aangebracht in de rug, aan de longen en de ingewanden, dat medisch ingrijpen niet meer mogelijk was."
In de vroege ochtend van 22 oktober 1944 overleed Gerard Marinus Stönner.
Hij was twintig jaar oud.
Zijn broer Fred
Ook Fred Stönner raakte tijdens de gevechten gewond. Dat gebeurde bij Beringen, aan het Albertkanaal in België. In tegenstelling tot zijn broer overleefde Fred de oorlog.
Fred had het geluk dat hij een briefje van zijn moeder bij zich droeg, waarop het adres van haar broer in Amsterdam stond. Via deze gegevens kon de familie Van Slogteren worden gewaarschuwd dat Fred gewond was geraakt. Voor zijn verdere herstel werd hij door zijn familie in Amsterdam opgevangen.
Na de oorlog keerde Fred terug naar Canada. Na zijn studie trouwde hij met Margaret Williamson. Samen kregen zij vijf kinderen.
Fred overleed op 2 december 2012, op 87-jarige leeftijd.
Het levensverhaal van de twee broers kende daarmee een tragisch verschil: Rinus kwam op twintigjarige leeftijd om het leven tijdens de bevrijding van Nederland, terwijl Fred de oorlog overleefde en in Canada een gezin stichtte.
Begrafenis en laatste rustplaats
Na zijn overlijden werd Rinus Stönner begraven op het Engelse Militaire Ereveld in Mierlo. Daar vond hij zijn laatste rustplaats, samen met andere militairen die tijdens de bevrijding van Nederland waren gesneuveld.

Rinus Stönner wordt gememoreerd op een plaquette in de kapel van De Heilige Eik aan de Proosbroekweg in Oirschot.
(Bron foto: Peter van de Wal.)
(Bron foto: Peter van de Wal.)
Herdenking in Oirschot
Rinus Stönner wordt ook in Oirschot herdacht. In de kapel van De Heilige Eik aan de Proosbroekweg bevindt zich een plaquette ter nagedachtenis aan hem.
Op 26 februari 2015 schreef de webmaster een artikel voor de plaatselijke krant in Oirschot over de lotgevallen van Rinus Stönner. Het artikel bracht zijn levensverhaal en zijn betrokkenheid bij de bevrijding opnieuw onder de aandacht.
Dit initiatief heeft er mede toe bijgedragen dat in het voorjaar van 2020 in het centrum van Oirschot een langzaamverkeersbrug over het Wilhelminakanaal officieel werd geopend. De brug kreeg de naam Stönner-Meijwaardbrug. De naam verwijst naar de geschiedenis van de bevrijding en naar de mensen die daarbij betrokken waren.
Bronnen en verantwoording
Bij het samenstellen van deze biografie is gebruikgemaakt van informatie over Rinus en Fred Stönner, gegevens over de Prinses Irene Brigade en informatie over de verkenningsactie bij het Wilhelminakanaal en de herdenking in Oirschot.
Met dank aan Renata Bergkamp, Tilly Hegt-van Slogteren, Fred van Slochteren en Ludmilla van Santen van Stamboomvragenforum.nl voor hun bijdragen en informatie.